Βορειοδυτικά από το νησί της Μήλου υψώνεται ένας γυμνός και ψηλός βράχος, χωρίς σπίτια και δρόμους. Ο βράχος αυτός λέγεται Αντίμηλος και ανήκει γεωγραφικά στο σύμπλεγμα των Κυκλάδων, στο νότιο Αιγαίο. Η Αντίμηλος δεν έχει μόνιμους κατοίκους, όμως κρατά έναν ηφαιστειακό κρατήρα και σπάνιους αιγάγρους, δηλαδή άγριες κατσίκες.
Οι ενότητες που ακολουθούν λένε πρώτα πού βρίσκεται το νησί, πόσο ψηλό είναι και ποια ονόματα είχε. Ύστερα εξηγούν πώς γεννήθηκε η Αντίμηλος, με τη βοήθεια της γεωλογίας, δηλαδή της επιστήμης των πετρωμάτων. Στο τέλος έρχεται ο αίγαγρος, ένα ενδημικό ζώο· ενδημικό λέγεται ένα ζώο που ζει μόνο σε μία περιοχή.
Τι είναι η Αντίμηλος και πού ακριβώς βρίσκεται;
Η Αντίμηλος είναι ηφαιστειακό νησί των Κυκλάδων, χωρίς κανέναν μόνιμο κάτοικο σήμερα. Απλώνεται στα βορειοδυτικά της Μήλου, μέσα στα νερά του Μυρτώου Πελάγους. Είναι μικρή σε έκταση αλλά αρκετά ψηλή, με απότομες πλαγιές ως τη θάλασσα· στην κορυφή της ανοίγει ένας παλιός κρατήρας.
Το νησί είναι βραχώδες και πολύ απόκρημνο, δηλαδή γεμάτο απότομους γκρεμούς και κοφτές πλαγιές. Οι πλαγιές του κατεβαίνουν με μεγάλη κλίση ως το νερό, χωρίς χωριά, λιμάνια ή δρόμους. Από μακριά θυμίζει έναν τεράστιο πέτρινο τρούλο· η εικόνα ταιριάζει, γιατί ολόκληρο το νησί είναι ηφαιστειακός δόμος.
Η Αντίμηλος υψώνεται ως τα 671 μέτρα από το επίπεδο της θάλασσας. Η έκτασή της είναι μόλις 8,801 τετραγωνικά χιλιόμετρα, άρα το νησί είναι μικρό αλλά πολύ ψηλό. Με τόσο ύψος σε τόσο λίγη στεριά, μοιάζει με βουνό που στέκεται μόνο του στο ανοιχτό πέλαγος.
Οι ντόπιοι χρησιμοποιούν συχνά και ένα δεύτερο όνομα, Ερημόμηλος, που ενώνει τη λέξη «έρημος» με τη Μήλο. Το όνομα αυτό ήταν γνωστό ήδη από τον Μεσαίωνα, δηλαδή πολλούς αιώνες πριν από τη σημερινή εποχή. Ταιριάζει ακόμη και σήμερα, αφού η Αντίμηλος παραμένει ένας ήσυχος τόπος χωρίς μόνιμους ανθρώπους.
Η Αντίμηλος δεν στέκεται μόνη της στον γεωλογικό χάρτη της περιοχής. Μαζί με τη Μήλο, την Κίμωλο, την Πολύαιγο και μικρές νησίδες ανήκει στο ηφαιστειακό πεδίο της Μήλου. Το πεδίο αυτό έχει μελετηθεί πολύ, κυρίως για τα ορυκτά του· ενδιαφέρει επίσης για τη γεωθερμία, δηλαδή τη θερμότητα του υπεδάφους.
Η βλάστηση της Αντιμήλου είναι θαμνώδης, δηλαδή αποτελείται κυρίως από θάμνους, χαμηλά φυτά με πολλά κλαδιά. Γλυκό νερό λείπει συχνά από τον βράχο, κυρίως στα άνυδρα καλοκαίρια, όταν η βροχή αργεί πολύ. Παρ’ όλα αυτά, η Αντίμηλος συντηρεί ένα σπάνιο κοπάδι αιγάγρων· οι αίγαγροι είναι άγριες κατσίκες που ζουν ελεύθερες στις πλαγιές.
- Διοίκηση: Το νησί ανήκει διοικητικά στον Δήμο Μήλου, παρότι δεν έχει δικό του μόνιμο πληθυσμό.
- Αρχαίο όνομα: Στην αρχαιότητα το νησί ήταν γνωστό με ένα εντελώς διαφορετικό όνομα, την Έφυρα.
- Κρατήρας: Ο ανενεργός κρατήρας της κορυφής διακρίνεται καθαρά ακόμη και σήμερα, χωρίς ειδικά όργανα.
- Σπάνιο ζώο: Ο βράχος φιλοξενεί ένα υποείδος αιγάγρου που μοιάζει με τον αίγαγρο της Κρήτης.
- Αγγλική γραφή: Στα αγγλικά το νησί γράφεται Antimilos και προφέρεται με τόνο στη δεύτερη συλλαβή.
Με λίγα λόγια, η Αντίμηλος είναι ένας ψηλός, ξερός και άδειος βράχος κοντά στη Μήλο. Τα δύο ονόματά της, Ερημόμηλος και Έφυρα, κρατούν μνήμες από πολύ διαφορετικές εποχές του Αιγαίου. Η πραγματική της ιστορία όμως ξεκινά βαθιά κάτω από τη θάλασσα, μέσα σε ένα μεγάλο ηφαιστειακό οικοδόμημα.
Τι είδους ηφαίστειο είναι η Αντίμηλος;
Η Αντίμηλος είναι ηφαιστειακός δόμος, δηλαδή ένας λόφος από λάβα που στερεοποιήθηκε πριν απλωθεί μακριά. Κάτω από το νερό συνεχίζει ως τεράστιο υποθαλάσσιο οικοδόμημα, πολύ μεγαλύτερο από το ορατό κομμάτι του νησιού. Στην κορυφή της σώζεται ακόμη ένας κρατήρας που σήμερα δεν βγάζει λάβα.
Το νησί αποτελείται κυρίως από ανδεσιτική και δακιτική λάβα, δηλαδή λάβα που κρύωσε κι έγινε πέτρα. Ανάμεσα στα στρώματα υπάρχουν τόφφοι, δηλαδή πέτρες από ηφαιστειακή στάχτη που κόλλησε και σκλήρυνε. Οι παλιές ροές της λάβας σταματούν σε απότομους γκρεμούς, ακριβώς πάνω από το νερό· έτσι σχηματίστηκαν οι κάθετες ακτές του.
Μια ωκεανογραφική έρευνα, δηλαδή μελέτη της θάλασσας, χρησιμοποίησε ακριβείς μετρήσεις βάθους και έδειξε κάτι απρόσμενο. Η Αντίμηλος είναι μόνο η κορυφή ενός τεράστιου ηφαιστείου που κρύβεται κάτω από το νερό. Η βάση του βρίσκεται σε βάθος περίπου 500 μέτρων και ο όγκος υψώνεται πάνω από 1 χιλιόμετρο.
Η Αντίμηλος έχει γύρω της τρία ακόμη υποθαλάσσια ηφαίστεια με σχήμα κώνου. Δεν βγαίνουν στην επιφάνεια, αλλά υψώνονται εκατοντάδες μέτρα πάνω από τον πυθμένα της θάλασσας. Ορισμένα από αυτά φτάνουν ως βάθος μόλις 60 έως 80 μέτρων· οι κορυφές τους βρίσκονται δηλαδή πολύ κοντά στην επιφάνεια.
Η περιοχή βρίσκεται μέσα σε τεκτονικό βύθισμα, δηλαδή σε μια λεκάνη που άνοιξαν οι κινήσεις της γης. Το βύθισμα είναι μεγάλο σε μήκος και το ελέγχουν ενεργά ρήγματα, δηλαδή ρωγμές του φλοιού της γης. Στον πυθμένα φαίνονται και τεράστιες κατολισθήσεις, δηλαδή μάζες πέτρας που γλίστρησαν μακριά από το ηφαίστειο.
Ανάμεσα στη Μήλο και την Αντίμηλο ο βυθός έχει και ενεργό υδροθερμικό πεδίο. Εκεί ζεστό νερό από το εσωτερικό της γης βγαίνει στον πυθμένα, σε βάθος 80 έως 230 μέτρων. Το φαινόμενο δείχνει ότι το σύστημα παραμένει γεωθερμικά ενεργό, δηλαδή κρατά ακόμη θερμότητα από τα βάθη της γης.
- Ηφαιστειακό τόξο: Μέθανα, Σαντορίνη, Νίσυρος και Μήλος είναι τα τέσσερα ενεργά ηφαιστειακά πεδία του νότιου Αιγαίου.
- Νεότερο κέντρο: Η Αντίμηλος είναι το νεότερο ηφαιστειακό κέντρο ολόκληρου του πεδίου, η πιο πρόσφατη δημιουργία του.
- Ξεχωριστό σύστημα: Το νησί έχει δικό του ηφαιστειακό σύστημα, χωριστό από εκείνο της γειτονικής Μήλου.
- Χαρτογράφηση: Τον Ιούνιο του 2021 ερευνητές της κρατικής γεωλογικής αρχής χαρτογράφησαν το νησί και πήραν δείγματα.
- Ηφαιστειακός κίνδυνος: Σκοπός ήταν να φτιαχτεί γεωλογικός χάρτης και να εκτιμηθεί ο κίνδυνος από νέα έκρηξη.
Η Αντίμηλος λοιπόν δεν είναι νεκρός βράχος· ο βυθός γύρω της επηρεάζεται ακόμη από κινήσεις της γης και ζεστά νερά. Παρόμοιες δυνάμεις έπλασαν και το ηφαίστειο της Μήλου, που έχει ακόμη ενεργές ατμίδες. Ατμίδες λέγονται τα ανοίγματα του εδάφους από όπου βγαίνουν καυτά αέρια από το εσωτερικό της γης.
Ποιο σπάνιο ζώο φιλοξενεί η Αντίμηλος;
Η Αντίμηλος φιλοξενεί τον αίγαγρο της Αντιμήλου, ένα σπάνιο υποείδος άγριας κατσίκας που ζει μόνο εκεί. Μοιάζει με τον αίγαγρο της Κρήτης, το γνωστό κρι-κρι, αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο ζώο. Ο πληθυσμός του δεν ξεπερνά τα 300 άτομα, γι’ αυτό κάθε ζώο έχει μεγάλη αξία.
Παλιότερα οι επιστήμονες έγραφαν το ζώο ως Capra aegagrus pictus, δηλαδή ως μορφή του ασιατικού αιγάγρου. Νεότερα δεδομένα όμως περιορίζουν τον ασιατικό αίγαγρο μόνο στη νοτιοδυτική Ασία, μακριά από το Αιγαίο. Έτσι το ζώο λέγεται σήμερα Capra hircus pictus, υποείδος του είδους όπου ανήκει και η ήμερη κατσίκα.
Και τα δύο φύλα, αρσενικά και θηλυκά, έχουν σκούρα ρίγα μπροστά στο κάτω μέρος των ποδιών. Η κοιλιά τους είναι αρκετά λευκή, ενώ το υπόλοιπο τρίχωμα αλλάζει χρώμα από ζώο σε ζώο. Οι αποχρώσεις πάνε από το καστανοκόκκινο μέχρι το γκριζωπό, γι’ αυτό κάθε αίγαγρος ξεχωρίζει από τον άλλον.
Η Αντίμηλος δίνει στον αίγαγρο ένα σπίτι από γκρεμούς, θάμνους και ξερή πέτρα. Το ζώο ζει ελεύθερο στις πλαγιές, χωρίς βοσκό και χωρίς μάντρα. Ο κρητικός του συγγενής, το κρι-κρι, ξεκουράζεται τη μέρα και αποφεύγει τους ανθρώπους· πηδά μακριά και σκαρφαλώνει σε σχεδόν κάθετα βράχια.
Ο πρώτος κίνδυνος είναι ο υβριδισμός, δηλαδή η διασταύρωση με ήμερα κατσίκια. Με κάθε τέτοια γέννα, τα καθαρά γνωρίσματα του άγριου ζώου αραιώνουν λίγο ακόμη στο κοπάδι. Η Αντίμηλος έχει ήδη δει τέτοια ανάμειξη σε κάποιο βαθμό· ο μικρός πληθυσμός κάνει το πρόβλημα πιο σοβαρό.
Ο δεύτερος κίνδυνος είναι η πείνα και, πάνω απ’ όλα, η δίψα. Στα άνυδρα καλοκαίρια το νησί μένει για πολύ καιρό χωρίς αρκετή τροφή και κυρίως χωρίς νερό. Η λειψυδρία, δηλαδή η έλλειψη νερού, μαζί με τη διασταύρωση απειλεί τους αιγάγρους με εξαφάνιση· οι δύο κίνδυνοι δρουν μαζί.
- Σημασία: Η επιβίωσή του μετρά για τη βιοποικιλότητα, δηλαδή την ποικιλία της ζωής, τοπικά και εθνικά.
- Κρητικός συγγενής: Το κρι-κρι έχει ανοιχτό καφέ τρίχωμα και πιο σκούρα ζώνη γύρω από τον λαιμό.
- Κρήτη: Στο νησί της Κρήτης το κρι-κρι μετρά περίπου 2.000 ζώα και θεωρείται ευάλωτο είδος.
- Κοινή απειλή: Και στην Κρήτη η διασταύρωση με κοινές κατσίκες απειλεί τον άγριο πληθυσμό του κρι-κρι.
- Αρχαία ρίζα: Μοριακές αναλύσεις δείχνουν ότι το κρι-κρι προέρχεται από τις πρώτες κατσίκες που εξημέρωσε ο άνθρωπος.
Ο αίγαγρος δείχνει καθαρά πόσο εύθραυστη είναι η ζωή πάνω σε ένα ξερό ηφαιστειακό νησί. Λίγα ζώα, λίγο νερό και ανάμειξη με ήμερες κατσίκες μπορούν να σβήσουν ένα ολόκληρο υποείδος. Γι’ αυτό η Αντίμηλος χρειάζεται σταθερή και ειδική προστασία, όπως φαίνεται στην επόμενη ενότητα για το καταφύγιο.
Πώς προστατεύεται η Αντίμηλος ως καταφύγιο άγριας ζωής;
Η Αντίμηλος ανήκει στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 ως Τόπος Κοινοτικής Σημασίας. Έχει χαρακτηριστεί επίσης εθνικός δρυμός, δηλαδή προστατευμένη φυσική περιοχή. Εκεί βρίσκει ασφαλές καταφύγιο ένας σπάνιος άγριος αίγαγρος. Για να πατήσει κάποιος στο έδαφος του νησιού, χρειάζεται άδεια από τη Διεύθυνση Θήρας Κυκλάδων.
Το Natura 2000 είναι ένα δίκτυο από προστατευμένες περιοχές φύσης σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Περιλαμβάνει τόπους στη στεριά αλλά και στη θάλασσα. Βασίζεται σε δύο ευρωπαϊκούς νόμους. Ο πρώτος, του 1979, αφορά τα πουλιά. Ο δεύτερος, του 1992, αφορά τους οικοτόπους, δηλαδή τους φυσικούς χώρους όπου ζουν τα είδη.
Η Αντίμηλος μπήκε στο δίκτυο ως Τόπος Κοινοτικής Σημασίας, με τη σύντομη μορφή ΤΚΣ. Τέτοιοι τόποι φυλάνε σπάνια ζώα, φυτά και οικοτόπους, πέρα από τα πουλιά. Όταν συμφωνήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γίνονται Ειδικές Ζώνες Διατήρησης. Ο κωδικός της Αντιμήλου στο δίκτυο είναι GR4220007. Κάθε τόπος έχει και ένα επίσημο δελτίο, που μετρά ως νομική βάση.
Το έδαφος του νησιού δεν έχει δέντρα. Το σκεπάζουν θάμνοι, όπως φρύγανα, μακκία, θυμαριές και ασπάλαθοι. Φρύγανα λέγονται οι χαμηλοί, συχνά αγκαθωτοί θάμνοι των ξερών τόπων. Μακκία είναι πυκνοί και ψηλότεροι θάμνοι που μένουν πράσινοι όλο τον χρόνο. Θυμαριές λέγονται οι θάμνοι του θυμαριού. Ασπάλαθοι λέγονται οι αγκαθωτοί θάμνοι με τα κίτρινα λουλούδια.
Το νησί δίνει στέγη και σε σπάνια πουλιά, όπως ο μαυροπετρίτης, ένα είδος γερακιού. Εδώ ζει και η οχιά της Μήλου, με το επιστημονικό όνομα Macrovipera schweizeri. Είναι ενδημικό φίδι, δηλαδή ζει μόνο σε αυτή την περιοχή. Ανήκει στα πιο δηλητηριώδη φίδια της Ελλάδας και απειλείται με εξαφάνιση.
Αυτά τα είδη είναι λίγα και κινδυνεύουν εύκολα. Ο αίγαγρος, για παράδειγμα, δεν ξεπερνά τα 300 ζώα. Τα ξερά καλοκαίρια του λείπει η τροφή και κυρίως το νερό. Γι’ αυτό η Αντίμηλος δεν είναι ανοιχτή σε όποιον θέλει να τη γυρίσει. Η άδεια κρατά τα ζώα μακριά από θόρυβο και ενόχληση.
- Πουλιά: Το νησί είναι μία από τις 196 Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά της Ελλάδας.
- Τοπίο: Πέρα από τη φύση του, το ελληνικό κράτος έχει χαρακτηρίσει το νησί και περιοχή ιδιαίτερου κάλλους.
- Νερό: Τα τελευταία χρόνια, η Διεύθυνση Δασών Κυκλάδων μεταφέρει νερό με ελικόπτερο στο καταφύγιο του αιγάγρου.
- Σαύρα: Στο νησί ζει και μια ενδημική σαύρα, με το επιστημονικό όνομα Podarcis milensis.
- Ευρώπη: Το 2022 το δίκτυο Natura 2000 κάλυπτε πάνω από το 18% της ξηράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ειδικοί ζητούν περισσότερη μελέτη για τη ζωή του αιγάγρου και ένα σχέδιο διαχείρισης. Ζητούν επίσης τακτικό νερό και τροφή, καθώς και ενημέρωση του κοινού. Η Αντίμηλος έχει μεγάλη αξία για τα φυτά και τα ζώα που ζουν εκεί. Η αξία αυτή μετρά για τη Μήλο αλλά και για όλη την Ελλάδα.
Ποια ονόματα και μύθους έχει η Αντίμηλος και πώς φαίνεται από τη θάλασσα;
Η Αντίμηλος είχε στην αρχαιότητα το όνομα Έφυρα ή Έφορα, που σημαίνει σκοπιά. Οι ντόπιοι τη λένε Ερημόμηλο ήδη από τον Μεσαίωνα. Μια ερμηνεία της Οδύσσειας τη συνδέει με τα ιερά βόδια του Ήλιου. Από τη θάλασσα φαίνεται σαν σκούρος βράχος με κάθετες πλαγιές, χωρίς ακτές.
Η λέξη Έφορα σημαίνει σκοπιά, δηλαδή ψηλό σημείο για να παρακολουθεί κανείς τον ορίζοντα. Το όνομα είχε λόγο ύπαρξης. Από την κορυφή του νησιού φαίνεται ένα μεγάλο κομμάτι του πελάγους. Όποιος στεκόταν εκεί πάνω έβλεπε τη θάλασσα ως πολύ μακριά. Πολύ αργότερα, η ίδια θέα έφερε κοντά στην κορυφή ένα στρατιωτικό παρατηρητήριο.
Το λαϊκό όνομα Ερημόμηλος ταιριάζει με μια παλιά φήμη των ναυτικών. Σε ένα ημερολόγιο του 1628, Έλληνες ναύτες λένε τον βράχο «νησί του Διαβόλου». Πίστευαν ότι οι διάβολοι τον είχαν ερημώσει και ότι δεν έμενε εκεί ούτε μία ψυχή. Έλεγαν ακόμη ότι εκεί τα σχοινιά λύνονταν μόνα τους, εκτός αν οι άκρες τους σχημάτιζαν σταυρό.
Στην Οδύσσεια, οι σύντροφοι του Οδυσσέα σφάζουν τα ιερά βόδια του θεού Ήλιου. Έπος λέγεται ένα μεγάλο αρχαίο ποίημα για ήρωες και ταξίδια. Η σκηνή γίνεται σε ένα νησί που ανήκει στον θεό. Μια ερμηνεία του έπους λέει ότι αυτό το νησί είναι η Αντίμηλος. Έτσι ο βράχος μπήκε στον κόσμο των μύθων.
Ο βράχος κρατά ίχνη ανθρώπων από πολύ παλιά. Στο έδαφος βρέθηκαν πολλά κομμάτια από δουλεμένο οψιανό και αιχμές από βέλη. Ο οψιανός είναι μαύρο ηφαιστειακό γυαλί, καλό για γερά και κοφτερά εργαλεία. Υπάρχουν και υπολείμματα από παλιούς τοίχους. Τα ευρήματα δείχνουν ότι άνθρωποι ζούσαν εκεί στους προϊστορικούς χρόνους.
Σήμερα η Αντίμηλος δεν έχει κατοίκους. Στις πλαγιές της σώζονται πέτρινοι τοίχοι από παλιά χωράφια και αλώνια. Αλώνι λέγεται ένα στρωμένο κυκλικό σημείο, όπου χώριζαν τον καρπό από τα στάχυα. Τα ίχνη αυτά δείχνουν ότι κάποτε άνθρωποι καλλιεργούσαν τη γη του νησιού.
Από τη θάλασσα, η Αντίμηλος μοιάζει με ένα ογκώδες βουνό που βγαίνει από το νερό. Οι πλαγιές της πέφτουν κάθετα στο κύμα και δεν αφήνουν ακτές. Μόνο τα ψηλότερα μέρη του είναι πιο ομαλά και λιγότερο απότομα. Ηφαιστειακοί σχηματισμοί φαίνονται σε όλη την έκταση του νησιού, από τη βάση ως την κορυφή.
- Δεξαμενή στην κορυφή: Μια στρογγυλή δεξαμενή από ορθογώνιες πέτρες ανήκει στη Ρωμαϊκή ή στην Παλαιοχριστιανική εποχή.
- Νερό της βροχής: Οι αρχαίοι κάτοικοι έκαναν τον κρατήρα μια ανοιχτή δεξαμενή για το νερό της βροχής.
- Ασύρματος: Λίγο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Πολεμικό Ναυτικό έστησε κοντά στην κορυφή σταθμό ασυρμάτου.
- Θρύλος: Μια τοπική ιστορία μιλά για ένα στοιχειό σε σπηλιά, που δεν άφηνε κανέναν να πλησιάσει το νησί.
- Αντόμιλο: Μια παλιά οθωμανική περιγραφή του Αιγαίου ονομάζει το νησί Αντόμιλο και το λέει μαύρο και στρογγυλό.
Οι θαλάσσιες εκδρομές με σκάφος ή ιστιοφόρο κάνουν τον γύρο της Μήλου. Φτάνουν σε παραλίες χωρίς δρόμο από τη στεριά, σε σπήλια και σε γειτονικά νησιά. Τα περισσότερα σκάφη για κρουαζιέρες γύρω από τη Μήλο ξεκινούν από τον Αδάμαντα και την Πολλωνία. Η Αντίμηλος, πάντως, δέχεται κόσμο στη στεριά μόνο με άδεια.
Ποιες είναι οι συχνές ερωτήσεις για το νησί Αντίμηλος;
Η Αντίμηλος γεννά πολλές απορίες, επειδή η είσοδος σε αυτήν θέλει πάντα άδεια. Οι πιο συχνές ερωτήσεις αφορούν τη θέση της, τους κατοίκους, τον σπάνιο αίγαγρο και το παλιό ηφαίστειο. Άλλες αφορούν το λαϊκό όνομα Ερημόμηλος και το αν γίνεται επίσκεψη στο νησί ή μόνο θέα.
Πού βρίσκεται η Αντίμηλος;
Η Αντίμηλος βρίσκεται στις Κυκλάδες, στα βορειοδυτικά της Μήλου, μέσα στο Μυρτώο Πέλαγος. Πρόκειται για βραχώδες και πολύ απόκρημνο νησί, δηλαδή με απότομους γκρεμούς. Διοικητικά ανήκει στον Δήμο Μήλου, στην Επαρχία Μήλου και στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Από γεωλογική άποψη, ανήκει στο ηφαιστειακό τόξο που διασχίζει το Νότιο Αιγαίο. Τόξο λέγεται εδώ μια καμπύλη σειρά από ηφαίστεια μέσα στη θάλασσα.
Κατοικείται σήμερα η Αντίμηλος;
Όχι, η Αντίμηλος δεν έχει σήμερα κανέναν μόνιμο κάτοικο. Παλιότερα όμως ζούσαν άνθρωποι εκεί. Το δείχνουν τοίχοι γύρω από χωράφια και ίχνη από αλώνια. Αλώνι λέγεται ο στρογγυλός χώρος όπου χώριζαν το σιτάρι από το άχυρο. Τα πιο παλιά ίχνη ζωής φτάνουν στους προϊστορικούς χρόνους. Πολύ αργότερα, το Πολεμικό Ναυτικό έχτισε εκεί ένα μικρό οίκημα.
Τι είναι ο αίγαγρος της Αντιμήλου;
Ο αίγαγρος είναι ένα σπάνιο υποείδος άγριας κατσίκας, δηλαδή μια ξεχωριστή τοπική μορφή της. Μοιάζει με τον αίγαγρο της Κρήτης, το κρι-κρι, αλλά δεν είναι ίδιος. Έχει σκούρα λωρίδα μπροστά στα κάτω πόδια και άσπρη κοιλιά. Το τρίχωμά του πάει από καστανοκόκκινο ως γκριζωπό. Τον απειλεί η διασταύρωση με ήμερα κατσίκια. Ζει μόνο εδώ, γι’ αυτό λέγεται ενδημικός.
Είναι ηφαίστειο η Αντίμηλος;
Ναι, η Αντίμηλος είναι ηφαίστειο, αλλά σβηστό. Ήταν ενεργό ως την αρχή της Τεταρτογενούς περιόδου, της πιο πρόσφατης γεωλογικής εποχής. Στην κορυφή ο ανενεργός κρατήρας του φαίνεται καθαρά ακόμη και σήμερα. Το νησί είναι ηφαιστειακός δόμος, δηλαδή θόλος από παχύρρευστη λάβα, ηλικίας 320.000 ετών. Κάτω από τη θάλασσα, ανατολικά του, βρέθηκαν άλλοι τρεις τέτοιοι δόμοι.
Γιατί η Αντίμηλος λέγεται Ερημόμηλος;
Ερημόμηλος σημαίνει «έρημη Μήλος», δηλαδή άδειο νησί δίπλα στη Μήλο. Το όνομα ταιριάζει, αφού κανείς δεν μένει πια εκεί. Οι ντόπιοι το χρησιμοποιούν από τον Μεσαίωνα και το κρατούν μέχρι σήμερα. Στα αγγλικά αποδίδεται συχνά ως Desert Milos. Οι ναυτικοί παλιότερα το έλεγαν και νησί του Διαβόλου. Στην αρχαιότητα όμως το νησί είχε άλλο όνομα, Έφυρα ή Έφορα.
Γίνεται επίσκεψη στην Αντίμηλο ή μόνο θέα από σκάφος;
Η επίσκεψη στο νησί γίνεται μόνο με άδεια από τη Διεύθυνση Θήρας Κυκλάδων. Το νησί είναι εθνικός δρυμός και τόπος του δικτύου Natura 2000, με σπάνια ζώα. Επιπλέον, οι πλαγιές πέφτουν κάθετα στη θάλασσα και δεν σχηματίζουν ακτές. Χωρίς άδεια, η Αντίμηλος μένει μια θέα από τη θάλασσα και από μακριά.