Κλήμα Μήλου

ΚΛΗΜΑ

Στο Κλήμα θα θαυμάσετε τα σύρματα, δηλαδή τα μικρά σπιτάκια με τις μεγάλες ξύλινες πολύχρωμες πόρτες.

Η αρχική τους χρήση ήταν η φύλαξη των βαρκών των ψαράδων κατά την χειμερινή περίοδο, αλλά με την πάροδο του χρόνου πολλά από αυτά μετατράπηκαν σε μικρές παραθεριστικές κατοικίες.

Σ΄ ένα χωράφι κοντά στο Κλήμα το 1820 βρέθηκε τυχαία το άγαλμα της Αφροδίτης της Μήλου.

Κλήμα Μήλος: ένα μικρό ψαροχώρι με βαμμένες πόρτες, στην είσοδο του μεγάλου κόλπου του νησιού. Το νησί Μήλος βρίσκεται στη νοτιοδυτική άκρη των Κυκλάδων, και το χωριό είναι από τα μικρότερά του. Το Κλήμα Μήλος είχε οκτώ κατοίκους στην απογραφή του 2021. Εδώ όμως βρισκόταν το πρώτο λιμάνι του νησιού, και τα ερείπια της παλιάς πόλης στέκουν ακόμη δίπλα στον οικισμό.

Οι ενότητες για το Κλήμα Μήλος εξηγούν τη θέση του οικισμού, τα σύρματα και τα αρχαία ερείπια. Ακολουθούν ο τόπος όπου βρέθηκε η Αφροδίτη της Μήλου, το ηλιοβασίλεμα, ο δρόμος προς το χωριό και η θέα από τη θάλασσα. Στο τέλος απαντώνται οι πιο συχνές ερωτήσεις των επισκεπτών. Θαλάσσιες εκδρομές και οργανωμένες περιηγήσεις στο νησί μπορούν να κλειστούν online, πριν από την άφιξη.

Πού βρίσκεται το Κλήμα Μήλος;

Το Κλήμα Μήλος είναι ψαροχώρι στην είσοδο του κόλπου της Μήλου, έξι χιλιόμετρα από τον Αδάμαντα. Βρίσκεται κάτω από την Τρυπητή και την Πλάκα, στην ανατολική πλευρά της εισόδου. Η όψη του οικισμού κοιτάζει προς τα δυτικά, πάνω από τον κόλπο.

Η Μήλος έχει σχήμα πετάλου και σχηματίζει μεγάλο κόλπο, ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια της Ελλάδας. Το Κλήμα Μήλος βρίσκεται στην είσοδο αυτού του κόλπου, κάτω από το χωριό Τρυπητή. Ο Αδάμαντας, το κύριο λιμάνι του νησιού, απέχει έξι χιλιόμετρα. Από το 1978 ο οικισμός έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός. Είναι ένας από τους επτά κύριους παραδοσιακούς οικισμούς της Μήλου, μικρά ψαρολίμανα σε κολπίσκους. Η αρχαία πόλη είχε ιδρυθεί στην ίδια ανατολική πλευρά της εισόδου.

Πάνω από τον οικισμό υψώνεται το χωριό Τρυπητή, σε υψόμετρο 150 μέτρων. Η Τρυπητή είναι κτισμένη αμφιθεατρικά πάνω από τα ερείπια της κλασικής πόλης του Κλήματος και σχεδόν ενωμένη με την Πλάκα. Η Πλάκα, η πρωτεύουσα του νησιού, βρίσκεται σε υψόμετρο 220 μέτρων, με θέα προς τον κόλπο. Στην κορυφή της στέκει το Κάστρο, που χτίστηκε από τους Ενετούς τον 13ο αιώνα. Έτσι το Κλήμα Μήλος απλώνεται στο χαμηλότερο μέρος της πλαγιάς, κάτω από τα δύο χωριά.

Τα σπίτια του Κλήματος απλώνονται κατά μήκος της ακτής, σε μια στενή λωρίδα ανάμεσα στον βράχο και στη θάλασσα. Τα χαρακτηριστικά σύρματα των ψαράδων όρισαν την ακτογραμμή στον όρμο. Ο όρμος αυτός ήταν κάποτε το λιμάνι της αρχαίας πόλης. Σήμερα είναι σε μεγάλο μέρος καλυμμένος από τις προσχώσεις της κοιλάδας και βυθισμένος στη θάλασσα. Η κοιλάδα του Κλήματος είναι μία από τις δύο κοιλάδες όπου απλώνονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης. Το Κλήμα Μήλος κρατά έτσι τη θέση του πρώτου λιμανιού του νησιού.

Ο οικισμός είναι από τους μικρότερους της Μήλου. Η απογραφή του 2011 κατέγραψε εκεί 13 κατοίκους και η απογραφή του 2021 μόλις οκτώ. Διοικητικά το Κλήμα ανήκει στην Κοινότητα Τρυπητής, μαζί με την Αγία Κυριακή, τη Ζεφυρία, την Κάναβα, το Παλιοχώρι και τη Σχινωπή. Η Τρυπητή προσαρτήθηκε στον Δήμο Μήλου το 1835 και έγινε έδρα κοινότητας το 1912. Έτσι το Κλήμα Μήλος μοιράζεται την ίδια κοινότητα με την Τρυπητή και πέντε ακόμη οικισμούς.

• Κλήμα Μήλος: η παραλία του οικισμού και η κοντινή Σχινωπή είναι κατάλληλες για κολύμπι.
• Σπηλαιώδης ναός: στο χωριό βρίσκεται ο ναός της Αγίας Παρασκευής, μέσα σε σπήλαιο.
• Όνομα: η Τρυπητή πήρε το όνομά της από τα ηφαιστειογενή πετρώματα, που είναι γεμάτα τρύπες.
• Ανεμόμυλοι: στην Τρυπητή σώζονται αναπαλαιωμένοι ανεμόμυλοι, που παλιά χρησίμευαν για την άλεση σιτηρών.
• Εκκλησία: στο κέντρο της Τρυπητής ο ναός του Αγίου Νικολάου χτίστηκε το 1888.

Η θέση του Κλήματος εξηγεί πολλά. Το χωριό κάθεται στο χαμηλότερο σημείο της πλαγιάς, δίπλα στον παλιό όρμο της αρχαίας πόλης. Πάνω του η Τρυπητή και η Πλάκα κοιτάζουν τον ίδιο κόλπο. Το Κλήμα Μήλος – ψαροχώρι στην ανατολική όχθη της εισόδου – κοιτάζει δυτικά. Η επόμενη ενότητα εξηγεί τα σύρματα, δηλαδή τα σπίτια με τις βαμμένες πόρτες, που στέκονται στην ακτή του.

Τι είναι τα σύρματα στο Κλήμα Μήλος;

Στο Κλήμα Μήλος τα σύρματα είναι διώροφα σπίτια των ψαράδων του οικισμού, σκαμμένα στον ηφαιστειακό βράχο δίπλα στη θάλασσα. Στο ισόγειο φυλασσόταν η βάρκα, ενώ στον όροφο έμενε η οικογένεια του ψαρά. Σήμερα τα περισσότερα από αυτά ενοικιάζονται σε επισκέπτες.

Σύρματα ονομάζονται στη Μήλο οι θέσεις φύλαξης μικρών βαρκών, σκαμμένες στους ηφαιστειακούς τόφφους, δίπλα στη θάλασσα. Το Κλήμα Μήλος είναι ένας από τους τρεις οικισμούς όπου βρίσκονται κυρίως αυτά τα σπίτια. Οι άλλοι δύο είναι τα Μανδράκια και ο Φυροπόταμος. Ο οικισμός είναι διάσημος ακριβώς για αυτά, τις οικίες των ψαράδων που λέγονται σύρματα. Οι ηφαιστειακοί βράχοι καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση του νησιού.

Τα σύρματα του Κλήματος είναι συνήθως διώροφα κτίρια. Το ισόγειο ήταν ο χώρος της βάρκας, όπου το σκάφος του ψαρά φυλασσόταν τον χειμώνα. Όταν ο ψαράς ήθελε να ξαναρίξει τη βάρκα στη θάλασσα, την έσερνε από τον εσωτερικό χώρο. Από την κίνηση αυτή προήλθε το όνομα «σύρματα». Ο πάνω χώρος λέγεται υπερώο στις περιγραφές του οικισμού, και εκεί έμενε ο ψαράς με την οικογένειά του. Στο Κλήμα Μήλος η βάρκα και η οικογένεια μοιράζονταν έτσι το ίδιο κτίριο, ο ένας όροφος πάνω από τον άλλον.

Τα σύρματα του Κλήματος στέκουν στις φυσικές κοιλότητες των βράχων. Το πέτρωμα της περιοχής είναι ηφαιστειογενές και μαλακό, και σε τέτοια πετρώματα σκάφτηκαν και οι Κατακόμβες της Μήλου. Οι πόρτες και τα παράθυρα των σπιτιών είναι βαμμένα με έντονα χρώματα. Τα πορτοπαράθυρα, με τα παιχνιδιάρικα χρώματά τους, γίνονται φόντο για φωτογραφίες. Μπροστά τους ξαπλώνουν στον ήλιο οι γάτες του χωριού. Έτσι το Κλήμα Μήλος παρουσιάζεται στις περιγραφές του νησιού ως οικισμός με πολύχρωμα σπίτια.

Τα σύρματα χρησίμευαν αρχικά για προστασία τον χειμώνα και την κακοκαιρία. Αργότερα έγιναν σπίτια ψαράδων και καλοκαιρινές κατοικίες. Σήμερα κάποια λειτουργούν ως τουριστικά καταλύματα και τα περισσότερα ενοικιάζονται. Το Κλήμα Μήλος παραμένει ψαροχώρι με ελάχιστους κατοίκους, και στο χωριό λειτουργούν επίσης χώροι εστίασης. Οι οικισμοί αυτού του τύπου είναι χτισμένοι σε μικρούς κολπίσκους και έχουν, κατά την τοπική τουριστική πληροφόρηση, σπάνια νησιώτικη αρχιτεκτονική.

• Μανδράκια: το παραδοσιακό ψαροχώρι της Μήλου περιβάλλεται από πολύχρωμα σύρματα.
• Αρχιτεκτονική: τα σύρματα της Μήλου αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής.
• Φυροπόταμος: στον κολπίσκο του φυλάγονται οι βάρκες τον χειμώνα και οι ιδιοκτήτες μένουν στα σύρματα το καλοκαίρι.
• Άγιος Κωνσταντίνος: η παραλία του έχει τυρκουάζ νερά, αρκετά σύρματα και δύο μικρές σπηλιές.
• Αρετή: το μικρό ψαροχώρι έχει μικρή παραλία και πολύχρωμα σύρματα.

Τα σύρματα είναι το πιο γνωστό χαρακτηριστικό του Κλήματος. Ο χώρος που κρατούσε τη βάρκα του ψαρά έγινε σπίτι και αργότερα κατάλυμα. Το Κλήμα Μήλος κράτησε τα δύο επίπεδα και τα έντονα χρώματα στις πόρτες και στα παράθυρα. Η σύντομη περιγραφή του είναι αυτή: Κλήμα Μήλος – ψαροχώρι με σύρματα στην ακτή, δίπατα σπίτια και βαμμένες πόρτες. Έτσι ένας χώρος της ψαρικής δουλειάς έγινε το σήμα ολόκληρου του οικισμού.

Ποια αρχαία βρίσκονται πάνω από το Κλήμα Μήλος;

Πάνω από το Κλήμα Μήλος απλώνεται η αρχαία πόλη της Μήλου, στην πλαγιά ανάμεσα στη θάλασσα και στην Τρυπητή. Σώζονται εκεί το ρωμαϊκό θέατρο, τμήματα των τειχών και ερείπια άλλων κτιρίων. Λίγο πιο πέρα βρίσκονται οι πρωτοχριστιανικές κατακόμβες της Μήλου, λαξευμένες στον μαλακό ηφαιστειακό βράχο.

Η αρχαία πόλη της Μήλου απλώνεται στην πλαγιά πάνω από το Κλήμα Μήλος. Οι Δωριείς την έχτισαν μετά την παρακμή της Φυλακωπής, και έγινε η δεύτερη μεγάλη πόλη του νησιού. Αν και συγγενείς των Σπαρτιατών, οι Δωριείς της Μήλου έμειναν ανεξάρτητοι. Η θέση της βρίσκεται στην ανατολική ακτή του κόλπου, νοτιοδυτικά της σημερινής Τρυπητής. Στο κάτω άκρο της πλαγιάς βρισκόταν το σημείο αποβίβασης, εκεί όπου σήμερα είναι το Κλήμα Μήλος. Εκεί βρίσκονται τα ερείπια του παλιού Κλήματος, του πρώτου λιμανιού του νησιού.

Το αρχαίο θέατρο βρίσκεται ανάμεσα στην Τρυπητή και το Κλήμα Μήλος, με θέα τον κόλπο της Μήλου. Χτίστηκε στη ρωμαϊκή περίοδο, από τον 1ο ως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Στο κάτω μέρος του κοίλου σώζονται επτά κερκίδες με μαρμάρινα εδώλια, και το θέατρο χωρούσε περίπου 800 θεατές. Η ορχήστρα είναι λίγο μεγαλύτερη από ημικύκλιο και λειτουργούσε ως αρένα για μονομαχίες. Στα εδώλια υπάρχουν επιγραφές που δείχνουν τις θέσεις των νεανίσκων, των υμνωδών και των βουλευτών. Το θέατρο στέκεται σε περίοπτη θέση, ψηλά πάνω από το Κλήμα Μήλος.

Ο δρόμος από την Τρυπητή προς τις κατακόμβες τελειώνει σε ένα δρομάκι που συνεχίζεται πεζή. Εκεί ο επισκέπτης συναντά πρώτα τα τείχη της αρχαίας πόλης και κομμάτια από το τείχος της αγοράς. Η πόλη είχε δύο ακροπόλεις, τον λόφο του Προφήτη Ηλία και το Πυργάκι. Στον αρχαιολογικό χώρο σώζονται επίσης τμήματα ναού της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής περιόδου. Ένα κτίσμα της πόλης, με σπουδαίο μωσαϊκό, ανασκάφηκε από τη Βρετανική Σχολή Αθηνών το 1896. Έτσι στην πλαγιά Κλήμα Μήλος – Τρυπητή συγκεντρώνονται τείχη, ακροπόλεις, θέατρο και κατακόμβες.

Οι κατακόμβες είναι το υπόγειο νεκροταφείο των πρώτων χριστιανικών αιώνων στη Μήλο. Βρίσκονται στην πλαγιά ενός λόφου, νοτιοδυτικά της Τρυπητής, στην ευρύτερη περιοχή της αρχαίας πόλης που φτάνει ως το Κλήμα Μήλος. Είναι λαξευμένες στον μαλακό ηφαιστειακό τόφφο, και οι στοές τους έχουν συνολικό μήκος περίπου 200 μέτρα. Ήταν σε χρήση ως κοινοτικό νεκροταφείο από τον 1ο ως τον 7ο αιώνα μ.Χ. Η σημερινή είσοδος βρίσκεται στην αίθουσα της Κατακόμβης Β, μία από τις δύο επισκέψιμες αίθουσες.

• Κλήμα Μήλος: ο Ιησουίτης Nicolas Sarrabat εντόπισε το θέατρο το 1735, από σημάδια που μαρτυρούσαν την ύπαρξή του.
• Θέατρο: ο αρχιτέκτονας Καρλ Χάλλερ ανέσκαψε το θέατρο το 1816 και το αγόρασε για τον διάδοχο της Βαυαρίας.
• Αναστήλωση: το αναστηλωμένο θέατρο άνοιξε ξανά για το κοινό το Σάββατο 9 Ιουλίου 2016.
• Κατακόμβες: ο Γερμανός αρχαιολόγος Λούντβιχ Ρος τις επισκέφθηκε το 1844 και τις βρήκε ήδη συλημένες.
• Ονομασία: οι ντόπιοι τις ήξεραν παλιά με το όνομα «Ελληνική Σπηλιά».

Γλυπτά από την πλαγιά βρίσκονται σήμερα μακριά: ο Ασκληπιός στο Βρετανικό Μουσείο και ένας αρχαϊκός Απόλλωνας στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Στην Πλάκα, το Αρχαιολογικό Μουσείο Μήλου εκθέτει ελληνικά και ρωμαϊκά γλυπτά και επιγραφές στην τοπική γραφή. Η ανασκαφή έχει φέρει στο φως το ένα δέκατο της συνολικής έκτασης του θεάτρου. Η πόλη, το θέατρο και οι κατακόμβες βρίσκονται όλα πάνω από το Κλήμα Μήλος, και η Αφροδίτη έχει τη δική της ιστορία.

Πού βρέθηκε η Αφροδίτη κοντά στο Κλήμα Μήλος;

Κλήμα Μήλος: η Αφροδίτη βρέθηκε την άνοιξη του 1820, σε χωράφι αγρότη μέσα σε αρχαία ερείπια. Το σημείο βρίσκεται κοντά στο αρχαίο θέατρο, λίγα βήματα μετά τα τείχη της αρχαίας πόλης. Η περιοχή αυτή, πάνω από το Κλήμα Μήλος, θεωρείται ότι ήταν το γυμνάσιο της αρχαίας πόλης.

Στις 8 Απριλίου 1820, κοντά στο Κλήμα Μήλος, ένας αγρότης φέρεται να έσκαβε στο πεζούλι του. Οι πηγές αναφέρουν τον αγρότη με διάφορα ονόματα, ανάμεσά τους Γεώργιος και Θεόδωρος Κεντρωτάς. Έβγαζε πέτρες από αρχαία ερείπια που υπήρχαν εκεί, όταν βρήκε πελεκημένο μάρμαρο. Δύο Γάλλοι ναύτες από τις γειτονικές ανασκαφές έτρεξαν να τον βοηθήσουν. Ο αγρότης φοβήθηκε ότι οι Γάλλοι θα το άρπαζαν και προσπάθησε να ξανακαλύψει το άγαλμα. Οι Γάλλοι τον πίεζαν να συνεχίσουν το σκάψιμο, ώσπου βρέθηκε και το δεύτερο τμήμα του αγάλματος.

Στην πλαγιά πάνω από το Κλήμα Μήλος, Γάλλοι αξιωματικοί έκαναν ανασκαφές για αρχαία, με επικεφαλής τον νεαρό Ολιβιέ Βουτιέ. Ο Βουτιέ άρχισε αμέσως να σχεδιάζει το εύρημα και ειδοποίησε τους συμπατριώτες του. Κοντά στο άγαλμα βρέθηκαν και δύο Ερμές, αφιερώσεις ενός ηλικιωμένου και ενός νέου. Όλα τα κομμάτια και οι Ερμές έγιναν αμέσως αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Κατά τη μαρτυρία ενός Γάλλου αξιωματικού, που έφτασε λίγο μετά, το άγαλμα βρισκόταν σε τετράγωνη κόγχη. Η κόγχη και μια επιγραφή που βρέθηκε μαζί του υποδεικνύουν το γυμνάσιο της αρχαίας Μήλου, κοντά στο Κλήμα Μήλος.

Ο Βουτιέ ενημέρωσε τον Γάλλο υποπρόξενο της Μήλου, τον Λουί Μπρεστ, για το εύρημα. Στο μεταξύ ο Νικόλαος Μουρούζης, μέγας δραγουμάνος του οθωμανικού στόλου, έπεισε τους Μηλίους να του πουλήσουν το άγαλμα. Ο υποκόμης ντε Μαρκέλους εκπροσωπούσε τους Γάλλους και έπεισε τους ντόπιους να φορτώσουν το άγαλμα στο γαλλικό πλοίο. Οι συζητήσεις με τους προεστούς κράτησαν δύο μέρες, και ένας ιερέας αντιστάθηκε βίαια στους Γάλλους αξιωματικούς. Το άγαλμα παραδόθηκε την 1η Μαρτίου 1821 στον βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο ΙΗ΄, και εκείνος το χάρισε στο Λούβρο.

Το άγαλμα που βρέθηκε κοντά στο Κλήμα Μήλος είναι σκαλισμένο σε παριανό μάρμαρο και έχει ύψος 2,02 μέτρα. Χρονολογείται από τα ύστερα ελληνιστικά χρόνια, περίπου ανάμεσα στο 150 και στο 50 π.Χ. Ως δημιουργός της θεωρείται ο γλύπτης Αγήσανδρος ή Αλέξανδρος, γιος του Μηνίδη από την Αντιόχεια του Μαιάνδρου. Η επιγραφή με το όνομά του χάθηκε γύρω στο 1825, όταν το άγαλμα βρισκόταν ήδη στο Λούβρο. Εκεί εκτίθεται από το 1821, και την επισκέπτονται πάνω από επτά εκατομμύρια άνθρωποι κάθε χρόνο.

• Κλήμα Μήλος: εδώ βρέθηκε το άγαλμα που έγινε σήμα κατατεθέν της Μήλου και του τουρισμού της.
• Κομμάτια: το άγαλμα βρέθηκε σε πάνω από 6 χωριστά κομμάτια, με κύρια τον κορμό και τα πόδια.
• Χέρια: τα χέρια έλειπαν εξαρχής, και ο μύθος για καβγά κατά τη μεταφορά δεν ευσταθεί.
• Βουτιέ: ο Ολιβιέ Βουτιέ παραιτήθηκε αργότερα από το γαλλικό ναυτικό και πολέμησε στην επανάσταση του 1821.
• Αντίγραφο: στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Μήλου υπάρχει πιστό αντίγραφο, δώρο του Λούβρου.

Η διαδρομή Κλήμα Μήλος – Λούβρο κράτησε περίπου ένα χρόνο, από την άνοιξη του 1820 ως τον Μάρτιο του 1821. Το Κλήμα Μήλος βρίσκεται κοντά στη θέση της αρχαίας πόλης και στο σημείο όπου βρέθηκε το άγαλμα. Εκεί, ανάμεσα σε τείχη και ερείπια, ένα χωράφι έδωσε ένα από τα πιο γνωστά αρχαία αγάλματα του κόσμου. Στο Λούβρο το άγαλμα εκτίθεται όπως βρέθηκε, χωρίς σημαντική αποκατάσταση.

Γιατί το Κλήμα Μήλος φημίζεται για το ηλιοβασίλεμα;

Το Κλήμα Μήλος βρίσκεται στην είσοδο του όρμου της Μήλου. Ο Δήμος Μήλου προτείνει το ηλιοβασίλεμα από την αυλή της Παναγίας Τουρλιανής, στο Κλιματοβούνι πάνω από το χωριό. Από εκεί η θέα φτάνει στη δυτική Μήλο, στον όρμο του Αδάμαντα, στην Αντίμηλο και στα πάνω χωριά.

Το Κλήμα Μήλος είναι παραθαλάσσιος οικισμός, χτισμένος στην είσοδο του όρμου της Μήλου. Το νησί έχει σχήμα πετάλου και σχηματίζει έναν μεγάλο κόλπο. Το χωριό βρίσκεται κάτω από την Τρυπητή και κοντά στη θέση της αρχαίας Μήλου, με το αρχαίο θέατρο. Η αρχαία πόλη ιδρύθηκε στην ανατολική πλευρά της στενής εισόδου του κόλπου. Τα ερείπιά της εκτείνονται ως το Κλήμα, όπου βρισκόταν το πρώτο λιμάνι του νησιού. Το Κλήμα είναι ένα από τα κύρια παραδοσιακά ψαροχώρια της Μήλου, μαζί με τα Μανδράκια και τον Φυροπόταμο.

Το Κλήμα Μήλος είναι διάσημο για τα σπίτια των ψαράδων, τα λεγόμενα σύρματα. Είναι διώροφα κτίρια με πόρτες και παράθυρα βαμμένα σε έντονα χρώματα, χτισμένα στις φυσικές κοιλότητες των βράχων. Στο ισόγειο φυλάσσονταν οι βάρκες τον χειμώνα, ενώ στον πάνω όροφο ζούσαν οι οικογένειες. Τα σύρματα ορίζουν την ακτογραμμή στον όρμο που ήταν κάποτε το λιμάνι της αρχαίας πόλης. Σήμερα κάποια από τα σύρματα λειτουργούν ως τουριστικά καταλύματα, και στο χωριό υπάρχουν χώροι εστίασης. Η παραλία του χωριού και η κοντινή παραλία Σχινώπη είναι κατάλληλες για κολύμπι.

Πάνω από το χωριό βρίσκεται η Τρυπητή, σε υψόμετρο 150 μέτρων. Το όνομά της οφείλεται στα μαλακά ηφαιστειογενή πετρώματα, που έμοιαζαν τρυπημένα. Ο οικισμός είναι χτισμένος αμφιθεατρικά πάνω από τα ερείπια της κλασικής πόλης του Κλήματος. Από εκεί η θέα στον κόλπο του Αδάμαντα είναι πανοραμική, και το χωριό έχει μεζεδοπωλεία και εστιατόρια. Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, ενώ σώζονται και αναπαλαιωμένοι ανεμόμυλοι που άλεθαν σιτηρά. Ο άξονας Κλήμα Μήλος – Τρυπητή ανεβαίνει έτσι από την ακτή ως τα 150 μέτρα.

Η Παναγία Τουρλιανή βρίσκεται στο Κλιματοβούνι, τον λόφο πάνω από το Κλήμα, και φυλάσσει πολύ παλιές εικόνες. Ο Δήμος Μήλου περιγράφει την τοποθεσία ως «μπαλκόνι» με εξαιρετική θέα. Η θέα φτάνει στη δυτική Μήλο, στον όρμο του Αδάμαντα, στην Αντίμηλο και στα πάνω χωριά του νησιού. Ο δήμος προτείνει την αυλή του ναού για το ηλιοβασίλεμα, και έτσι το Κλήμα Μήλος έχει σημείο θέασης πάνω από τον οικισμό. Στην ίδια περιοχή ο λόφος του Προφήτη Ηλία είναι μία από τις δύο ακροπόλεις του οικισμού.

• Κλήμα Μήλος: Ο οικισμός είναι παραδοσιακός από το 1978, ενώ η απογραφή του 2021 κατέγραψε μόνο 8 κατοίκους.
• Κάστρο Πλάκας: Το ενετικό κάστρο του 13ου αιώνα προσφέρει ηλιοβασιλέματα με χρώματα και θέα στα γειτονικά κυκλαδονήσια.
• Παναγία Κορφιάτισσα: Ο ναός στο δυτικό άκρο της Πλάκας στέκει σε απόκρημνους βράχους, με θέα στο πέλαγος και ηλιοβασίλεμα.
• Αντίμηλος: Το νησί απέχει 9 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από τη Μήλο και φαίνεται από το Κλιματοβούνι.
• Αρχαίο θέατρο: Βρίσκεται σε θέση πάνω από τον παραθαλάσσιο οικισμό του Κλήματος και εντοπίστηκε το 1735.

Για το ηλιοβασίλεμα οι πηγές ξεχωρίζουν σημεία πάνω από τη θάλασσα: την αυλή της Παναγίας Τουρλιανής και το Κάστρο της Πλάκας. Η Τρυπητή προσθέτει πανοραμική θέα στον όρμο του Αδάμαντα. Στέκει στα 150 μέτρα, ενώ η Πλάκα φτάνει τα 220 μέτρα. Το Κλήμα Μήλος μένει χαμηλά, στην ακτή του παλιού λιμανιού, με τα χρωματιστά σύρματα. Ο επισκέπτης ανεβαίνει στα ψηλά σημεία για το δειλινό και κατεβαίνει στο Κλήμα Μήλος για τη θάλασσα και τα σπίτια των ψαράδων.

Πώς φτάνει κανείς στο Κλήμα Μήλος;

Το Κλήμα Μήλος απέχει 6 χιλιόμετρα από τον Αδάμαντα, το κύριο λιμάνι του νησιού. Ο δρόμος της Τρυπητής κατηφορίζει ως ένα πλάτωμα στάθμευσης κοντά στις Κατακόμβες, μετά από 700 μέτρα. Από εκεί η πορεία συνεχίζεται με τα πόδια, ανάμεσα σε αιωνόβιες ελιές, ως τις Κατακόμβες.

Η Μήλος βρίσκεται στη νοτιοδυτική άκρη των Κυκλάδων και συνδέεται με πλοίο από τον Πειραιά. Υπάρχουν και πτήσεις από το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος. Η Πλάκα είναι η πρωτεύουσα του νησιού και έδρα του δήμου. Ο Αδάμαντας, το επίνειο και ο κύριος λιμένας του νησιού, βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή του κόλπου. Η Τρυπητή απέχει 5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από τον Αδάμαντα και στέκει σε υψόμετρο 150 μέτρων. Το Κλήμα Μήλος απέχει 6 χιλιόμετρα από το λιμάνι και βρίσκεται κάτω από την Τρυπητή.

Ο δρόμος προς τις Κατακόμβες ξεκινά από την Τρυπητή. Ο κατηφορικός τσιμεντόδρομος σταματά μετά από 700 μέτρα σε χώρο στάθμευσης. Από εκεί η πορεία συνεχίζεται με τα πόδια, ανάμεσα σε αιωνόβιες ελιές. Οι Κατακόμβες βρίσκονται σε υψόμετρο 150 μέτρων και από την Τρυπητή προσεγγίζονται ακόμη και με τα πόδια, όπως και το αρχαίο θέατρο. Στον δρόμο προς τις Κατακόμβες βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγίας της Φανερωμένης, με δύο τάφους και ίχνη τοιχογραφιών στο ιερό. Ο χώρος στάθμευσης βρίσκεται έτσι ψηλά πάνω από το Κλήμα Μήλος.

Από το πλάτωμα των Κατακομβών, μετά από 100 μέτρα, στρίβει αριστερά βατός χωματόδρομος προς τον αρχαιολογικό χώρο. Στο δρομάκι εμφανίζονται πρώτα τα τείχη της αρχαίας πόλης. Λίγα μέτρα πιο κάτω μια πινακίδα σημειώνει το σημείο όπου βρέθηκε η Αφροδίτη της Μήλου. Ο χωματόδρομος τελειώνει μετά από 400 μέτρα μπροστά στο αρχαίο θέατρο. Ένα σηματοδοτημένο μονοπάτι 850 μέτρων κατεβαίνει στην περιοχή Τραμυθιά, όπου χτίστηκε η αρχαία Μήλος. Η αρχαία πόλη απλώνεται από τη νότια Τρυπητή ως το Κλήμα Μήλος.

Στα 180 μέτρα το μονοπάτι διχάζεται, και το αριστερό σκέλος ανεβαίνει 150 μέτρα προς το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Το κύριο μονοπάτι κατεβαίνει στην ακτή και τελειώνει στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Η Τρυπητή είναι σχεδόν ενωμένη με την Πλάκα, που βρίσκεται σε υψόμετρο 220 μέτρων. Καταγεγραμμένη πεζοπορική διαδρομή συνδέει την Τρυπητή με την Πλάκα. Η διαδρομή από το Κλήμα Μήλος και την Τρυπητή ως την Πλάκα περιγράφεται αναλυτικά στην πεζοπορία Κατακόμβες – Πλάκα.

• Κλήμα Μήλος: Ανήκει στην Κοινότητα Τρυπητής, μαζί με την Αγία Κυριακή, τη Ζεφυρία, την Κάναβα, το Παλιοχώρι και τη Σχινωπή.
• Ταξί: Ταξί υπάρχουν τόσο στο λιμάνι όσο και στο αεροδρόμιο της Μήλου.
• Κατακόμβες: Το υπόγειο νεκροταφείο βρίσκεται στην πλαγιά λόφου, νοτιοδυτικά του οικισμού της Τρυπητής.
• Πλάκα: Μέσα στον οικισμό της Πλάκας απαγορεύεται η κυκλοφορία αυτοκινήτων.
• Αδάμαντας: Ο οικισμός δημιουργήθηκε το 1831 από Κρητικούς πρόσφυγες και έχει σήμερα 1.268 κατοίκους.

Συνοπτικά, το Κλήμα Μήλος προσεγγίζεται από τον Αδάμαντα μέσω της Τρυπητής. Ο δρόμος κατηφορίζει ως ένα πλάτωμα στάθμευσης, και από εκεί ένα δρομάκι φτάνει στα τείχη της αρχαίας πόλης. Η συνέχεια γίνεται με τα πόδια, είτε προς το θέατρο είτε προς την ακτή. Έτσι η διαδρομή Κλήμα Μήλος – Τρυπητή – Πλάκα έχει καθαρά σημεία αναφοράς: το πλάτωμα στάθμευσης, το αρχαίο θέατρο και τα εκκλησάκια. Οι αποστάσεις είναι 6 χιλιόμετρα από τον Αδάμαντα και 700 μέτρα κατηφόρα ως το πλάτωμα.

Πώς βλέπει κανείς το Κλήμα Μήλος από τη θάλασσα;

Το Κλήμα Μήλος στέκεται στην είσοδο του όρμου, με σύρματα σκαμμένα στον ηφαιστειακό βράχο, δίπλα στο νερό. Από τη θάλασσα φαίνονται οι δίπατες οικίες με τις έντονα βαμμένες πόρτες και τα παράθυρα. Τα περισσότερα σκάφη των θαλάσσιων εκδρομών αναχωρούν καθημερινά από τον Αδάμαντα και τα Πολλώνια.

Η Μήλος έχει σχήμα πετάλου και σχηματίζει έναν μεγάλο κόλπο. Ο κόλπος αυτός είναι ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια της Ελλάδας. Ο Αδάμαντας, το κύριο λιμάνι του νησιού, βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή του κόλπου. Το Κλήμα Μήλος βρίσκεται στην είσοδο του όρμου, 6 χιλιόμετρα από τον Αδάμαντα, κάτω από το χωριό Τρυπητή. Στην περιοχή του σώζονται τα ερείπια του παλιού Κλήματος, του πρώτου λιμανιού του νησιού. Το αρχαίο θέατρο στέκεται στην πλαγιά ανάμεσα στην Τρυπητή και το Κλήμα, με θέα στον κόλπο της Μήλου.

Οι θαλάσσιες εκδρομές της Μήλου χρησιμοποιούν αρκετά σκάφη, καΐκια και ιστιοπλοϊκά. Τα περισσότερα αναχωρούν καθημερινά από το λιμάνι του Αδάμαντα και από το λιμάνι των Πολλωνίων. Οι ημερήσιες κρουαζιέρες στη Μήλο φτάνουν σε παραλίες που δεν προσεγγίζονται από τη στεριά και σε γειτονικά νησιά. Πολλές παραλίες είναι προσβάσιμες από την ξηρά, ενώ άλλες μόνο από τη θάλασσα. Ο κατάλογος των παραλιών του νησιού έχει 90 ονόματα, και τα 25 βρίσκονται μέσα στον κόλπο. Σε αυτά ανήκουν ο Αδάμας και το Κλήμα Μήλος – δύο σημεία του ίδιου κόλπου.

Τα σύρματα είναι οι θέσεις φύλαξης των μικρών βαρκών των ψαράδων. Είναι σκαμμένα στους ηφαιστειακούς τόφφους, δίπλα στη θάλασσα. Την ονομασία τους οφείλουν στο σύρσιμο των βαρκών προς το νερό. Στο Κλήμα Μήλος – όπως και στον Φυροπόταμο – τα σύρματα προστάτευαν τις βάρκες από τις χειμερινές καιρικές συνθήκες. Στον όροφο έμενε ο ψαράς με την οικογένειά του. Η Μήλος είναι πλούσιος ψαρότοπος, γιατί οι ύφαλοι και τα βραχώδη παράλιά της φιλοξενούν πολλά είδη ψαριών. Το ψάρεμα γίνεται από βάρκα ή από τη στεριά, με δίχτυα, παραγάδια, συρτές και καθετές.

Η ηφαιστειογενής ακτογραμμή της Μήλου έχει θαλάσσιες σπηλιές και σήραγγες, ιδανικές για εξερεύνηση. Με το θαλάσσιο καγιάκ ο επισκέπτης φτάνει σε ερημικές παραλίες. Τα γειτονικά ακατοίκητα νησιά είναι κατάλληλα για περιπλανήσεις με το καγιάκ. Από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο προσφέρονται οργανωμένες ημερήσιες εκδρομές με κανό και καγιάκ. Η τουριστική πύλη του δήμου συγκαταλέγει το καγιάκ στα τέσσερα θαλάσσια σπορ του νησιού. Τα άλλα τρία είναι το windsurfing, οι καταδύσεις και το ψάρεμα. Κάθε παραλία του νησιού διαφέρει από την άλλη, λόγω των ιδιαίτερων πετρωμάτων που την περικλείουν.

• Κλήμα Μήλος: ο σπηλαιώδης ναός της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται μέσα στον οικισμό, κάτω από την Τρυπητή, κοντά στην αρχαία Μήλο.
• Ναυτικό Μουσείο: στην περιοχή του Αδάμαντα εκθέτει σπάνιους χάρτες, φτιαγμένους από ειδικούς χαρτογράφους, και μια φημισμένη ξυλόβαρκα.
• Πολλώνια: το μικρότερο λιμάνι του νησιού εξυπηρετεί κυρίως τη συγκοινωνία Μήλου και Κιμώλου, και από εκεί φεύγουν εκδρομικά σκάφη.
• Καταδύσεις: τα νερά της Μήλου έχουν πολλές υποβρύχιες σπηλιές και ναυάγια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και παλαιότερων εποχών.
• Ψάρεμα: στα νερά του νησιού ζουν, ανάλογα με την εποχή και την περιοχή, μπαρμπούνια, τσιπούρες, σαργοί και χταπόδια.

Όποιος θέλει να γνωρίσει το Κλήμα Μήλος από τη θάλασσα μπορεί να επιλέξει εκδρομικό σκάφος, καΐκι, ιστιοπλοϊκό ή καγιάκ. Στα νερά μπροστά από το χωριό οι ψαράδες ξανάριχναν τις βάρκες που προστάτευαν τον χειμώνα στα σύρματα. Έτσι ο ταξιδιώτης βλέπει τα σύρματα από την πλευρά της θάλασσας, δηλαδή από τη μεριά των βαρκών τους. Το Κλήμα είναι ένας από τους επτά κύριους παραδοσιακούς οικισμούς της Μήλου, μαζί με τα Μανδράκια, τον Φυροπόταμο και την Αρετή.

Τι άλλο ρωτούν όσοι ψάχνουν Κλήμα Μήλος;

Το Κλήμα Μήλος είναι μικρός παραθαλάσσιος οικισμός κοντά στην αρχαία πόλη της Μήλου και χαρακτηρίζεται παραδοσιακός οικισμός από το 1978. Οι συχνότερες ερωτήσεις αφορούν τα γειτονικά χωριά με σύρματα, το κολύμπι, τον πληθυσμό, τη διαμονή, την απόσταση από την Πλάκα και τις Κατακόμβες.

Σε ποια άλλα χωριά της Μήλου υπάρχουν σύρματα, εκτός από το Κλήμα Μήλος;

Σύρματα έχουν και τα Μανδράκια και ο Φυροπόταμος, στη βόρεια ακτή. Το ψαροχώρι Μανδράκια απέχει 4 χιλιόμετρα από τον Αδάμαντα και έχει μικρή παραλία περίπου 150 μέτρων. Πάνω από τα σύρματά του δεσπόζει η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής. Ο Φυροπόταμος βρίσκεται 3 χιλιόμετρα βόρεια της Πλάκας, σε μικρό κολπίσκο. Και τα τρία χωριά είναι μικρά ψαρολίμανα, χτισμένα σε μαλακό βράχο, όπως το Κλήμα Μήλος.

Πού μπορεί να κολυμπήσει κανείς στο Κλήμα Μήλος και στη Σχινώπη;

Η παραλία του χωριού είναι κατάλληλη για κολύμπι, όπως και η κοντινή παραλία Σχινώπη. Στον κατάλογο με τις 25 παραλίες μέσα στον κόλπο της Μήλου περιλαμβάνονται και οι δύο. Η Σχινωπή ανήκει στην κοινότητα Τρυπητής, μαζί με το Κλήμα, την Κάναβα και τη Ζεφυρία. Στο χωριό λειτουργούν επίσης χώροι εστίασης. Έτσι το Κλήμα Μήλος συνδυάζει κολύμπι και εστίαση στον ίδιο οικισμό.

Πόσοι άνθρωποι ζουν μόνιμα στο χωριό και στη γύρω περιοχή;

Το Κλήμα είχε 13 κατοίκους στην απογραφή του 2011 και 8 κατοίκους στην απογραφή του 2021. Ολόκληρη η κοινότητα Τρυπητής, που περιλαμβάνει και το χωριό, είχε 502 κατοίκους το 2021. Τα Μανδράκια είχαν 13 κατοίκους το 2021. Ο Φυροπόταμος είχε 4 κατοίκους το 2011 και μόνο 2 το 2021. Ο Αδάμαντας, το κύριο λιμάνι του νησιού, είχε 1.268 κατοίκους το 2021.

Μπορεί κανείς να μείνει σε σύρμα στο Κλήμα Μήλος σήμερα;

Ναι, σήμερα αρκετά σύρματα στο χωριό λειτουργούν ως τουριστικά καταλύματα. Η τουριστική πύλη του δήμου αναφέρει ότι τα περισσότερα ενοικιάζονται. Τα σύρματα είναι συνήθως δίπατα, με πόρτες και παράθυρα σε έντονα χρώματα. Η διαμονή σε σύρμα σημαίνει σπίτι σκαμμένο στον ηφαιστειακό τόφφο, δίπλα στη θάλασσα. Και στα Μανδράκια υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια και παραδοσιακό εστιατόριο. Στο Κλήμα Μήλος λειτουργούν επίσης χώροι εστίασης.

Πόσο μακριά από την Πλάκα, την πρωτεύουσα, βρίσκεται το Κλήμα Μήλος;

Το Κλήμα βρίσκεται κάτω από την Τρυπητή, που είναι σχεδόν ενωμένη με την Πλάκα. Η Τρυπητή στέκεται σε υψόμετρο 150 μέτρων. Η Πλάκα βρίσκεται σε υψόμετρο 220 μέτρων, με θέα προς τον κόλπο της Μήλου. Έτσι η σύνδεση του Κλήματος με την Πλάκα περνά από την Τρυπητή. Ο Αδάμαντας απέχει 6 χιλιόμετρα από το Κλήμα και 5 χιλιόμετρα από την Τρυπητή.

Πού βρίσκονται οι Κατακόμβες της Μήλου σε σχέση με το Κλήμα Μήλος;

Όπως το Κλήμα Μήλος, έτσι και οι Κατακόμβες βρίσκονται κοντά στα ερείπια της αρχαίας πόλης και στην Τρυπητή. Είναι αρχαίο υπόγειο νεκροταφείο, σε χρήση από τον 1ο μέχρι τον 7ο αιώνα μ.Χ., και είναι επισκέψιμες. Οι διάδρομοί τους έχουν πλάτος από ένα έως πέντε μέτρα και συνολικό μήκος περίπου 200 μέτρα. Από την Τρυπητή φτάνει κανείς σε αυτές ακόμη και με τα πόδια.