Η διαδρομή Νο 03 καλύπτει απόσταση 2,1 χλμ. και ολοκληρώνεται σε 5-6 ώρες. Ξεκινάμε οδικώς από τον Αδάμαντα. Περνώντας από την δυτική Μήλο, περιοχή χαρακτηρισμένη ως προστατευόμενη (Natura 2000), φτάνουμε στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Σιδεριανού. Εκεί ξεκινάμε την πεζοπορία μας προς τη Συκιά, την μεγαλύτερη σπηλιά της Μήλου. Το μονοπάτι είναι φυσικό και θεωρείται εύκολο, εκτός από τα τελευταία 200 μέτρα, όπου έχει μια μικρή δυσκολία λόγω απότομης κλήσης του εδάφους. Όταν φτάσουμε στη σπηλιά, εξερευνούμε την γύρω περιοχή και κάνουμε διάλειμμα για φαγητό και μπάνιο. Αφού ξεκουραστούμε, παίρνουμε το δρόμο της επιστροφής από διαφορετικό μονοπάτι αυτή τη φορά.
Τιμή: 35 ευρώ. Συμπεριλαμβάνεται μεταφορά, εξοπλισμός, φαγητό, ασφάλεια.
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ξεκινά από τη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Σιδεριανού, στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού. Τελικός στόχος είναι η σπηλιά της Συκιάς, μια θαλασσινή σπηλιά χωρίς οροφή. Η Μήλος βρίσκεται στη νοτιοδυτική άκρη των Κυκλάδων και έχει σχήμα πετάλου. Ο μεγάλος κόλπος της χωρίζει το νησί σε δύο σχεδόν ίσα μισά. Η διαδρομή ανήκει ολόκληρη στο δυτικό μισό, το πιο άγριο κομμάτι του νησιού.
Η σελίδα εξηγεί πώς είναι η δυτική Μήλος και από πού ξεκινά το περπάτημα. Περιγράφει τη σπηλιά, τη φύση της περιοχής και όσα βρίσκονται κοντά. Συγκρίνει την πεζοπορία Συκιά Μήλος με τη βάρκα, το τζιπ και το καγιάκ. Δίνει στοιχεία για την εποχή, τον εξοπλισμό και τις συχνές ερωτήσεις. Περιλαμβάνει επίσης οργανωμένες εκδρομές που κλείνονται online, για όποιον προτιμά να περπατήσει με συνοδό.
Πώς είναι η πεζοπορία Συκιά Μήλος στη δυτική Μήλο;
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος περνά από το πιο άγριο κομμάτι του νησιού. Στο δυτικό μισό δεν υπάρχουν χωριά, μόνο ελάχιστοι οικισμοί και παλιά ορυχεία. Εκεί υψώνεται ο Προφήτης Ηλίας, η ψηλότερη κορυφή, και σχεδόν όλη η γη ανήκει στο Δίκτυο Natura 2000.
Το ψηλότερο βουνό της Μήλου είναι ο Προφήτης Ηλίας, με ύψος 751 μέτρα, στη δυτική πλευρά. Δεύτερο σε ύψος έρχεται το Χονδρό Βουνό, με 636 μέτρα. Ο Προφήτης Ηλίας είναι ηφαιστειακός δόμος από λάβα που πάγωσε πριν προλάβει να απλωθεί. Όπως και το Κάστρο της Χώρας, αποτελείται κυρίως από ανδεσίτη. Ο δρόμος προς την κορυφή ανοίγει θέα στο πέλαγος και στους βράχους του Κλέφτικου. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ανήκει στην ίδια ορεινή και ηφαιστειακή δυτική πλευρά του νησιού.
Στο δυτικό μισό, όπου κινείται η πεζοπορία Συκιά Μήλος, δεν υπάρχει ούτε ένα χωριό. Υπάρχουν μόνο ελάχιστοι οικισμοί και κάποια παλιά ορυχεία, τα περισσότερα κλειστά. Το μόνο που λειτουργεί ακόμη είναι το ορυχείο ποζολάνης στην Ξυλοκερατιά. Στην ενδοχώρα του Χάλακα βρίσκεται το Ραλάκι Χάλακος, σε υψόμετρο 160 μέτρων. Η απογραφή του 2021 κατέγραψε εκεί μόνο έναν κάτοικο. Ο οικισμός απέχει περίπου 23 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από την Πλάκα, την έδρα του δήμου. Τα δύο αυτά στοιχεία δείχνουν πόσο άδεια είναι η ενδοχώρα του Χάλακα.
Ο κύριος λιμένας του νησιού είναι ο Αδάμας, ενώ τα Πολλώνια εξυπηρετούν κυρίως τη σύνδεση με την Κίμωλο. Από τον Αδάμα ο παραλιακός δρόμος περνά από τις Αλυκές, λίγο πριν από το αεροδρόμιο. Συνεχίζει ως την Αχιβαδόλιμνη και από εκεί ανηφορίζει προς τη Μονή της Αγίας Μαρίνας. Η Μήλος έχει το μεγαλύτερο δίκτυο χωματόδρομων σε όλες τις Κυκλάδες. Μόνο για την παραλία του Αγίου Ιωάννη χρειάζονται περίπου 12 χιλιόμετρα χωματόδρομου. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος απέχει έτσι πολλά χιλιόμετρα χώματος από κάθε λιμάνι.
Σχεδόν όλη η ακατοίκητη δυτική Μήλος ανήκει στο Δίκτυο Natura 2000. Το Natura 2000 είναι πανευρωπαϊκό δίκτυο που προστατεύει είδη ζώων και φυτών μαζί με τους τόπους όπου ζουν. Ξεκίνησε τον Μάιο του 1992 και αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη φύση. Κάθε κράτος μέλος στέλνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή λίστα με τις καλύτερες περιοχές του. Η Ελλάδα πρότεινε για ένταξη περίπου το 19% της χώρας. Έτσι η πεζοπορία Συκιά Μήλος διασχίζει γη με ευρωπαϊκή προστασία.
- Πλάτος νησιού: Η Μήλος έχει πλάτος 23 χιλιόμετρα από τα βορειοανατολικά προς τα νοτιοδυτικά.
- Ισθμός: Ανάμεσα στα δύο μισά του νησιού, η στενή λωρίδα στεριάς δεν ξεπερνά τα 2,2 χιλιόμετρα.
- Δυτική ακτή: Η δυτική ακτή έχει 15 παραλίες, από το ακρωτήρι Ψαλίδα στο νότο ως τις Καλόγριες.
- Χωματόδρομοι: Οι χωματόδρομοι της Μήλου καταλήγουν σε ακτές, ξωκλήσια και ορυχεία, συχνά με μεγάλη δυσκολία.
- Αφετηρία: Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ξεκινά στον Χάλακα, στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού.
Η δυτική Μήλος συνδυάζει ηφαιστειακά βουνά, ελάχιστους κατοίκους και χωματόδρομους μέσα σε προστατευμένη γη. Αυτό είναι το τοπίο που συναντά όποιος ξεκινά την πεζοπορία Συκιά Μήλος από τον Αδάμα. Η απόσταση από τα λιμάνια φαίνεται στα χιλιόμετρα χώματος και στην απουσία χωριών. Η Συκιά βρίσκεται στην ίδια δυτική ακτή, ανάμεσα στον Βαίση και στις παραλίες του Αγίου Ιωάννη. Περισσότερες διαδρομές για πεζοπορία στη Μήλο συγκεντρώνονται σε ξεχωριστή σελίδα του ιστότοπου.
Από πού ξεκινά η πεζοπορία Συκιά Μήλος στον Άγιο Ιωάννη;
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος έχει αφετηρία τη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Σιδεριανού. Το μοναστήρι βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά της Μήλου, στην περιοχή του Χάλακα. Γραπτά έγγραφα το αναφέρουν ήδη από το 1582, αλλά η ακριβής χρονολογία ίδρυσής του μένει άγνωστη.
Ο ναός της μονής είναι βασιλική με θόλο, ευρύχωρη και πολύ καλά διατηρημένη. Γύρω από τον ναό υπάρχουν πολλά κελιά με διαφορετικές διαστάσεις. Τα κελιά χτίστηκαν για να φιλοξενούν τους πιστούς του μοναστηριού. Στο εσωτερικό φυλάσσεται η εικόνα του Αγίου Ιωάννη, ένα πάρα πολύ παλιό έργο. Η εικόνα αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος αρχίζει λοιπόν από ένα μνημείο με ιστορία πάνω από τέσσερις αιώνες.
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ξεκινά από έναν τόπο με δυνατό θρύλο. Η λαϊκή παράδοση συνδέει το όνομα της μονής με τη μέρα της γιορτής του Αγίου. Εκείνη τη μέρα ο κόσμος βρισκόταν μαζεμένος στο μοναστήρι, όταν εμφανίστηκαν πειρατές. Για να σωθούν από την επιδρομή, οι πιστοί κλείστηκαν μέσα στην εκκλησία. Με προσευχές και κλάματα ζήτησαν από τον Άγιο να «σιδερώσει» την πόρτα. Οι πειρατές δεν κατάφεραν να την ανοίξουν. Από αυτό το θαύμα πήρε η μονή το όνομα «του Σιδεριανού».
Ένας εξαγριωμένος πειρατής ανέβηκε τότε στον τρούλο και σημάδεψε τους πιστούς. Κατά την παράδοση, ο Άγιος παρέλυσε το χέρι του και το όπλο έπεσε μέσα στον ναό. Το όπλο φυλάσσεται εκεί ως σήμερα, μαζί με άλλα θρησκευτικά αντικείμενα. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ένα αγγλικό πολεμικό πλοίο έριξε οβίδα σε γερμανικό οχυρό της περιοχής. Η οβίδα σφηνώθηκε στον τοίχο της εκκλησίας και δεν εξερράγη ποτέ. Όποιος ξεκινά την πεζοπορία Συκιά Μήλος τη βλέπει ακόμη στο εσωτερικό του ναού.
Η μονή ανήκει στην ενορία της Γεννήσεως της Θεοτόκου στην Πλάκα. Στην ίδια ενορία ανήκει και η Αγία Μαρίνα, πάνω στον δρόμο από τον Αδάμα. Η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας είναι χτισμένη με ντόπια ηφαιστειακή πέτρα, λάβα και τόφφο. Ο δρόμος για τη δυτική ακτή περνά πρώτα την Αγία Μαρίνα και μετά τη μονή του Σιδεριανού. Λίγο μετά τη μονή, ένας χωματόδρομος στα δεξιά συνεχίζει προς την ακτή. Έτσι, πριν ξεκινήσει η πεζοπορία Συκιά Μήλος, ο δρόμος περνά από δύο παλιές εκκλησίες.
- Παραλία: Η παραλία του Αγίου Ιωάννη στη δυτική ακτή πήρε το όνομά της από το μοναστήρι.
- Ενορία: Στην ίδια ενορία ανήκουν η Παναγία Κορφιάτισσα, η Παναγία Θαλασσίτρα και η Παναγία του Κήπου.
- Εκκλησίες: Σε όλη τη Μήλο υπάρχουν πάνω από 160 εκκλησίες και ξωκλήσια.
- Υπέρθυρο: Η Αγία Μαρίνα έχει μαρμάρινο υπέρθυρο σε δεύτερη χρήση, με χρονολογία 1616.
- Οχυρά: Οι Γερμανοί έχτισαν οχυρωματικά έργα σε πολλά σημεία της Μήλου, όπως στον Προβατά και στον Τράχηλα.
Η Μονή του Σιδεριανού δίνει στην πεζοπορία Συκιά Μήλος μια αρχή με ιστορία και θρύλο. Πριν από το περπάτημα, αξίζει μια στάση για την εικόνα, το όπλο του πειρατή και την οβίδα. Το μοναστήρι ανήκει στα αξιοθέατα της δυτικής πλευράς και ξεχωρίζει για τις ιστορίες του. Όποιος αγαπά τις παλιές εκκλησίες βρίσκει στην ίδια ενορία και τη Μέσα Παναγιά και την Παναγία των Ρόδων. Όλα τα αξιοθέατα της Μήλου παρουσιάζονται αναλυτικά σε ξεχωριστή σελίδα.
Τι είναι η σπηλιά που βλέπει η πεζοπορία Συκιά Μήλος;
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος καταλήγει πάνω από τη Συκιά, μια θαλάσσια σπηλιά στη δυτική ακτή του νησιού. Η οροφή της έχει καταρρεύσει, έτσι οι αχτίδες του ήλιου φωτίζουν απευθείας το νερό της. Στη σπηλιά μπαίνει κανείς μόνο από τη θάλασσα, και τα εκδρομικά καραβάκια σταματούν εκεί.
Η Συκιά είναι θαλάσσια σπηλιά στη δυτική ακτή της Μήλου. Ο επίσημος τουριστικός ιστότοπος του Δήμου Μήλου την κατατάσσει στις δυτικές παραλίες του νησιού. Την περιγράφει ως σπήλαιο φυσικού κάλλους, με πρόσβαση μόνο από τη θάλασσα. Το βασικό της γνώρισμα είναι ότι δεν έχει πια οροφή, γιατί ο θόλος της έχει καταρρεύσει. Από το άνοιγμα μπαίνουν οι αχτίδες του ήλιου και φωτίζουν το εσωτερικό της σπηλιάς. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος φτάνει στη σπηλιά από τη στεριά και τη βλέπει από ψηλά.
Οι θαλάσσιες σπηλιές σχηματίζονται κυρίως από τη διάβρωση που προκαλούν τα κύματα. Το κύμα βρίσκει ένα αδύναμο σημείο στον βράχο, όπως ένα ρήγμα, και το ανοίγει σταδιακά. Ο αέρας που συμπιέζεται μέσα στη σχισμή σπάει κι άλλο το πέτρωμα. Η άμμος και οι πέτρες που κουβαλά η θάλασσα τρίβουν τα τοιχώματα. Ακόμη και οι αχινοί τρυπούν τον βράχο και αφαιρούν υλικό από τον πάτο. Μερικές φορές ο θάλαμος μιας θαλάσσιας σπηλιάς καταρρέει και αφήνει ανοιχτό πηγάδι στην ακτή. Αυτό το σχήμα βλέπει η πεζοπορία Συκιά Μήλος στο τέλος της διαδρομής.
Η Μήλος είναι ηφαιστειογενές νησί και οι ηφαιστειακοί βράχοι καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα ξεκίνησε πριν από 2 με 3 εκατομμύρια χρόνια και σταμάτησε πριν από 90.000 χρόνια. Οι θαλάσσιες σπηλιές σε πυριγενή πετρώματα γίνονται συνήθως μεγαλύτερες, επειδή ο βράχος αντέχει περισσότερο. Ο Δήμος Μήλου συνδέει την ηφαιστειογενή σύσταση του νησιού με τις θαλάσσιες σπηλιές και τις σήραγγες της ακτής. Στο γειτονικό Κλέφτικο, θάλασσα και άνεμος άνοιξαν κοιλότητες και σπήλαια σε ηφαιστειακά πετρώματα. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος κινείται πάνω σε αυτό το ηφαιστειακό έδαφος.
Τα νερά της Συκιάς είναι σμαραγδένια, κατά τον επίσημο τουριστικό ιστότοπο του νησιού. Η ίδια πηγή μιλά για μια γιορτή από χρώματα και λάμψη, όταν ο ήλιος μπαίνει στη σπηλιά. Στη Γαλάζια Σπηλιά του Κάπρι, το φως περνά μέσα από υποβρύχια ανοίγματα. Στη Συκιά, αντίθετα, το φως πέφτει από πάνω, μέσα από τη χαμένη οροφή. Τα ελληνικά νησιά ξεχωρίζουν για την ποικιλία των θαλάσσιων σπηλιών τους. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος προσφέρει θέα σε μία από αυτές από την πλευρά της στεριάς.
- Καραβάκια και πεζοπορία Συκιά Μήλος: Τα εκδρομικά καραβάκια για το Κλέφτικο σταματούν και στη Συκιά, ενώ ο πεζοπόρος φτάνει εκεί από τη στεριά.
- Λιμάνια αναχώρησης: Τα περισσότερα σκάφη για θαλάσσιες εκδρομές ξεκινούν καθημερινά από το λιμάνι του Αδάμαντα και από την Πολλώνια.
- Ανδεσίτης: Οι ηφαιστειακοί δόμοι της Μήλου, όπως ο Προφήτης Ηλίας, είναι κυρίως από ανδεσίτη, λάβα που στερεοποιήθηκε πριν χυθεί.
- Θερμή σπηλιά: Σε μια σπηλιά της νότιας ακτής της Μήλου, η θερμότητα από το ηφαίστειο παραμένει ακόμη έντονη.
- Βυθός: Ο βυθός της Μήλου έχει υποβρύχιες σπηλιές και ναυάγια, σύμφωνα με τον επίσημο τουριστικό ιστότοπο του Δήμου.
Όποιος θέλει να μπει στη Συκιά χρειάζεται σκάφος, γιατί η σπηλιά δεν έχει πρόσβαση από τη στεριά. Οι μονοήμερες κρουαζιέρες στη Μήλο κάνουν τον περίπλου του νησιού και σταματούν σε απόκρυφα σπήλαια. Στις θαλάσσιες εκδρομές υπάρχει χρόνος για κολύμπι και για παραλίες που δεν φτάνει κανείς από τη στεριά. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος δίνει την άλλη ματιά, από το χείλος του βράχου. Αξίζει να δει κανείς το άνοιγμα της οροφής και από ψηλά και από το νερό.
Ποια φύση συναντά η πεζοπορία Συκιά Μήλος;
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος περνά μέσα από προστατευόμενη φύση, αφού σχεδόν όλη η δυτική Μήλος ανήκει στο δίκτυο Natura 2000. Εδώ ζει η οχιά της Μήλου, ενώ η νοτιοδυτική ακτή είναι βιότοπος της μεσογειακής φώκιας. Η δυτική Μήλος έχει επίσης πλήθος από βότανα, αγριολούλουδα και προστατευόμενα πουλιά.
Η οχιά της Μήλου (Macrovipera schweizeri) είναι ιοβόλο φίδι της οικογένειας των Βιπεριδών. Ζει αποκλειστικά σε τέσσερα νησιά των νοτιοδυτικών Κυκλάδων: τη Μήλο, την Κίμωλο, την Πολύαιγο και τη Σίφνο. Συνήθως φτάνει τα 60 με 70 εκατοστά, ενώ η μεγαλύτερη που καταγράφηκε είχε 105 εκατοστά. Τα ενήλικα ζώα τρώνε στρουθιόμορφα πουλιά και τα νεαρά κυνηγούν κυρίως τη σαύρα της Μήλου. Η προσαρμογή αυτή συνδέεται με την έλλειψη ντόπιων τρωκτικών στις δυτικές Κυκλάδες. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος διασχίζει τον βιότοπό της.
Η οχιά της Μήλου κατατάσσεται στα απειλούμενα είδη της Κόκκινης λίστας της IUCN. Το 2022 ζούσαν στη φύση λιγότερα από 4.000 ενήλικα άτομα. Τον πληθυσμό της μειώνουν οι αδέσποτες γάτες, η καταδίωξη από ανθρώπους και η παράνομη συλλογή. Προστατεύεται αυστηρά από το Παράρτημα ΙΙ της Σύμβασης της Βέρνης. Σχεδόν όλη η ακατοίκητη δυτική Μήλος είναι περιοχή Natura 2000. Το πανευρωπαϊκό αυτό δίκτυο ιδρύθηκε τον Μάιο του 1992 και προστατεύει είδη και βιοτόπους. Έτσι η πεζοπορία Συκιά Μήλος κινείται μέσα σε προστατευόμενο τοπίο, από το μοναστήρι ως τη σπηλιά.
Η νοτιοδυτική πλευρά της Μήλου, όπου κινείται η πεζοπορία Συκιά Μήλος, είναι βιότοπος της μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus). Με λιγότερα από 600 ζώα, η φώκια ανήκει στα σπανιότερα είδη του πλανήτη. Περίπου 250 με 300 ζουν στην Ελλάδα. Τα ενήλικα ζώα έχουν μήκος 2 με 3 μέτρα και ζυγίζουν έως 350 κιλά. Σήμερα η φώκια ξεκουράζεται και γεννά κυρίως σε απρόσιτες θαλασσινές σπηλιές. Οι σπηλιές αυτές έχουν είσοδο πάνω ή κάτω από το νερό και καταλήγουν σε παραλία. Στην Ελλάδα οι γέννες γίνονται από τον Αύγουστο ως τον Δεκέμβριο.
Η δυτική Μήλος έχει και προστατευόμενα πουλιά, όπως τον μαυροπετρίτη, ένα σπάνιο μεταναστευτικό γεράκι. Η Ελλάδα φιλοξενεί στις ακτές της το 85% του παγκόσμιου πληθυσμού του. Φωλιάζει σε απότομα βράχια δίπλα στη θάλασσα και διαχειμάζει στη Μαδαγασκάρη. Στην πεζοπορία Συκιά Μήλος τα φυτά είναι αραιά, γιατί το νησί είναι πολύ ξερό για πλούσια βλάστηση. Η περιοχή Natura του νησιού έχει πάνω από 800 διαφορετικά taxa, ανάμεσά τους 35 ενδημικά της Ελλάδας. Η φασκομηλιά, γνωστό φρύγανο, ήταν το φυτό που ανέφεραν συχνότερα οι ντόπιοι σε έρευνα για τα βότανα της Μήλου.
- Σαύρα της Μήλου: Η Podarcis milensis ζει μόνο σε λίγα νησιά του Αιγαίου, όπως η Μήλος, η Κίμωλος και η Αντίμηλος.
- Δαγκώματα οχιάς: Τα τοπικά ιατρεία καταγράφουν κατά μέσο όρο 4 δαγκώματα τον χρόνο στη Μήλο, χωρίς καταγεγραμμένους θανάτους.
- Τροφή της φώκιας: Το κυριότερο θήραμα της μεσογειακής φώκιας είναι το χταπόδι, αλλά τρώει επίσης σουπιές, καλαμάρια και καβούρια.
- Φρύγανα στην πεζοπορία Συκιά Μήλος: Είναι μικροί, συνήθως αρωματικοί θάμνοι με αγκαθωτά φύλλα, που στα νησιά φτάνουν ως τα 300 μέτρα.
- Κανόνες στην πεζοπορία Συκιά Μήλος: Δεν υπάρχει ενιαίος κατάλογος απαγορευμένων δράσεων για όλες τις περιοχές του δικτύου Natura 2000.
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ζητά σεβασμό προς τη ζωή της περιοχής. Αν ο πεζοπόρος συναντήσει οχιά, αξίζει να κρατήσει απόσταση, αφού η καταδίωξη από ανθρώπους μειώνει τον πληθυσμό της. Η φώκια είναι ευαίσθητη στην ανθρώπινη όχληση και απομακρύνεται από σπηλιές με θόρυβο. Οι θάμνοι της μακίας είναι ευάλωτοι στις πυρκαγιές, άρα κάθε φλόγα στο ύπαιθρο είναι κίνδυνος. Ο Δήμος προβάλλει 7 σηματοδοτημένες γεωδιαδρομές για τον γεωτουρισμό στη Μήλο.
Τι άλλο υπάρχει κοντά στην πεζοπορία Συκιά Μήλος;
Κοντά στην πεζοπορία Συκιά Μήλος βρίσκεται το Κλέφτικο, ένα σύνολο από λευκούς ηφαιστειακούς βράχους, νησίδες και θαλάσσιες σπηλιές. Η νοτιοδυτική ακτή έχει ακόμη απόμερες παραλίες όπου φτάνει μόνο σκάφος. Η δυτική Μήλος κρατά επίσης παλιά ορυχεία και την ψηλότερη κορυφή του νησιού, τον Προφήτη Ηλία.
Το Κλέφτικο βρίσκεται στη νοτιοδυτική Μήλο, στην ίδια γωνιά του νησιού με την πεζοπορία Συκιά Μήλος. Λευκοί γκρεμοί και νησίδες απλώνονται εκεί σε τρεις συνεχόμενους κολπίσκους. Τα πετρώματα είναι ηφαιστειογενείς τόφφοι με χρώμα από λευκό και λευκοκίτρινο ως σκούρο. Σχηματίστηκαν από λατυποπαγή κίσσηρης πριν από περίπου 3,1 εκατομμύρια χρόνια. Η κίσσηρη, δηλαδή η ελαφρόπετρα, έχει απλωθεί σε στρώματα. Η θάλασσα και ο άνεμος έσκαψαν με τα χρόνια κοιλότητες και σπήλαια στους βράχους. Γύρω από το Κλέφτικο εμφανίζεται και βασάλτης. Ηφαιστειακοί βράχοι καλύπτουν άλλωστε το μεγαλύτερο μέρος της Μήλου.
Πολλοί αποκαλούν το Κλέφτικο «Θαλασσινά Μετέωρα», λόγω των γκριζόλευκων βράχων με τα παράξενα σχήματα. Το όνομα έρχεται από την εποχή της πειρατείας στη Μεσόγειο. Οι κολπίσκοι του χρησίμευαν τότε ως ορμητήριο πειρατών εναντίον των πλοίων. Οι σπηλιές του έδιναν καταφύγιο όταν χαλούσε ο καιρός. Ψαράδες της περιοχής αναφέρουν ότι εκεί γεννούσαν μεσογειακές φώκιες. Σήμερα το Κλέφτικο είναι δημοφιλής προορισμός, με πρόσβαση από εκδρομικά καραβάκια ή από μονοπάτι. Η τουριστική πύλη του Δήμου Μήλου συστήνει άφιξη με καραβάκι ή ιστιοπλοϊκό. Όποιος ολοκληρώσει την πεζοπορία Συκιά Μήλος το βρίσκει λίγο νοτιότερα.
Ανατολικά του Κλέφτικου, ο κατάλογος του νησιού αναφέρει το Κάτεργο και τον Γέροντα. Ο Γέροντας είναι η νοτιότερη παραλία που φτάνει αυτοκίνητο. Είναι κολπίσκος με λευκούς βράχους, σπηλιές, σκούρα άμμο και γαλαζοπράσινα νερά. Εκεί ένας βράχος σε σχήμα γέφυρας ενώνει τη στεριά με τη θάλασσα. Στη δυτική ακτή, νότια της Συκιάς, καταγράφονται το Ακρωτήρι Ψαλίδα και ο Βαίσης. Πολλές παραλίες της Μήλου έχουν πρόσβαση από την ξηρά, ενώ άλλες μόνο από τη θάλασσα. Για τις δεύτερες η πεζοπορία Συκιά Μήλος δεν αρκεί, και η μόνη λύση είναι το σκάφος.
Η δυτική Μήλος γύρω από την πεζοπορία Συκιά Μήλος δεν έχει χωριά, μόνο λίγους οικισμούς και κάποια παλιά ορυχεία. Από αυτά λειτουργεί σήμερα μόνο το ορυχείο ποζολάνης στην Ξυλοκερατιά. Οι χωματόδρομοι του νησιού καταλήγουν σε παραλίες, ξωκλήσια και ορυχεία. Στο παρελθόν η Μήλος έβγαζε θείο ως τα μέσα του 20ού αιώνα και μυλόπετρες ως τις αρχές του. Η εξόρυξη βαρυτίνης κράτησε ως το 2000. Ο Προφήτης Ηλίας, η ψηλότερη κορυφή του νησιού, υψώνεται στη δυτική πλευρά. Ο δρόμος ως την κορυφή του ανοίγει θέα στη θάλασσα και στο Κλέφτικο.
- Natura 2000: Το Κλέφτικο έχει χαρακτηριστεί τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και ανήκει σε περιοχή Natura 2000.
- Κήπος: Από το λιμανάκι του Κήπου, περίπου 11 χιλιόμετρα νότια-νοτιοδυτικά του Αδάμαντα, ξεκινούν καραβάκια για το Κλέφτικο.
- Παραλίες: Στις ακτές γύρω από την πεζοπορία Συκιά Μήλος, ο κατάλογος μετρά 15 δυτικές και 21 νότιες παραλίες.
- Ηλιοβασίλεμα: Ο μαυροπετρίτης, προστατευμένο γεράκι της δυτικής Μήλου, έχει τη μεγαλύτερη δραστηριότητα την αυγή και το ηλιοβασίλεμα.
- Αντίμηλος: Η ακατοίκητη Αντίμηλος, γνωστή και ως Ερημόμηλος, υψώνεται 9 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Μήλου, στο ανοιχτό πέλαγος.
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος δείχνει αυτή την ακτή από τη στεριά, ενώ το Κλέφτικο θέλει κυρίως θάλασσα. Όποιος θέλει τους λευκούς βράχους από το νερό έχει δύο επιλογές. Η πρώτη είναι το καραβάκι από το λιμανάκι του Κήπου. Η δεύτερη είναι η διαδρομή kayak στο Κλέφτικο, με κουπί κάτω από τους γκρεμούς. Το kayak περνά πιο κοντά στις σπηλιές και στις νησίδες του Κλέφτικου. Έτσι η πεζοπορία Συκιά Μήλος και η θάλασσα δείχνουν δύο όψεις του ίδιου τοπίου.
Πεζοπορία Συκιά Μήλος ή εκδρομή με σκάφος, τζιπ και kayak;
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ταιριάζει σε όποιον θέλει ήσυχη ακτή και αντέχει ζέστη με λίγη σκιά. Το σκάφος μπαίνει μέσα στη σπηλιά, που είναι προσβάσιμη μόνο από τη θάλασσα. Το τζιπ περνά τους χωματόδρομους της δύσης, ενώ το kayak θέλει ήρεμο νερό, δύναμη και καλό κολύμπι.
Η Συκιά είναι προσβάσιμη μόνο από τη θάλασσα, γι’ αυτό οι περισσότεροι επισκέπτες τη γνωρίζουν από σκάφος. Τα εκδρομικά καραβάκια του Κλέφτικου σταματούν και στη Συκιά. Οι εκδρομές γίνονται με σκάφη, καΐκια και ιστιοπλοϊκά. Πηγαίνουν σε παραλίες χωρίς πρόσβαση από τη στεριά και σε απόκρυφα σπήλαια. Οι περισσότερες αναχωρούν καθημερινά με τις κρουαζιέρες από τον Αδάμαντα και από τα Πολλώνια. Σε σχέση με την πεζοπορία Συκιά Μήλος, το σκάφος δίνει κολύμπι μέσα στα σμαραγδένια νερά της σπηλιάς. Ταιριάζει και σε όσους αποφεύγουν το περπάτημα στη ζέστη.
Το τζιπ ταιριάζει σε όποιον θέλει πολλά σημεία της δύσης σε μία μέρα. Το δίκτυο χωματόδρομων της Μήλου είναι το μεγαλύτερο στις Κυκλάδες. Σε κάποια σημεία οι διαδρομές του έχουν μεγάλο βαθμό δυσκολίας. Ως την παραλία του Αγίου Ιωάννη μεσολαβεί χωματόδρομος περίπου 12 χιλιομέτρων. Ένα όχημα εκτός δρόμου χρειάζεται μεγάλη απόσταση από το έδαφος και σταθερή επαφή των τροχών. Τα οχήματα αυτά επιβαρύνουν τη φύση περισσότερο από το περπάτημα. Γι’ αυτό η πεζοπορία Συκιά Μήλος αφήνει μικρότερο αποτύπωμα στη δυτική Μήλο, που ανήκει σχεδόν ολόκληρη στο Natura 2000.
Το kayak δείχνει τη νοτιοδυτική ακτή από το ύψος του νερού. Λόγω της ηφαιστειακής της σύστασης, η Μήλος έχει θαλάσσιες σπηλιές και σήραγγες για εξερεύνηση. Από τον Απρίλιο ως τον Οκτώβριο γίνονται οργανωμένες ημερήσιες εκδρομές με canoe-kayak. Το θαλάσσιο kayak είναι φτιαγμένο για ανοιχτά νερά και έχει καλυμμένο κατάστρωμα. Το kayak και η πεζοπορία Συκιά Μήλος θέλουν και τα δύο καλή φυσική κατάσταση. Τα μελτέμια πνέουν ως τις αρχές Οκτωβρίου, με μέση ένταση 6-7 μποφόρ. Σε τέτοιες μέρες η πεζοπορία Συκιά Μήλος μένει η πιο σίγουρη λύση.
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ξεκινά από τη μονή του Αγίου Ιωάννη Σιδεριανού, στον Χαλακά της νοτιοδυτικής Μήλου. Ταιριάζει σε όποιον θέλει χρόνο στην ακτή χωρίς το πρόγραμμα ενός σκάφους. Ο πεζοπόρος κινείται με δικό του ρυθμό. Η οροφή της Συκιάς έχει καταρρεύσει, έτσι η σπηλιά φαίνεται και από τη στεριά. Το νησί είναι πολύ ξερό για πυκνή βλάστηση, άρα η σκιά στη διαδρομή είναι λίγη. Η θερμοπληξία προσβάλλει συνήθως ηλικιωμένους και εξασθενημένους ανθρώπους σε περιόδους καύσωνα. Για αυτούς το σκάφος είναι πιο ήπια επιλογή από την πεζοπορία Συκιά Μήλος.
- Αγκυροβόλια: Ο Προβατάς, το Κλέφτικο και το Παλιοχώρι δέχονται σκάφη για αγκυροβόλημα, ανάλογα με τη διεύθυνση του ανέμου.
- Πηδάλιο: Πολλά θαλάσσια kayak έχουν πηδάλιο ή skeg, που βοηθούν όταν φυσά δυνατός άνεμος ή σηκώνεται κύμα.
- Ανοιχτά kayak: Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται η παραγωγή ανοιχτών kayak τύπου sit-on-top για χρήση στη θάλασσα.
- Ταξί: Χωρίς αυτοκίνητο, η πεζοπορία Συκιά Μήλος ξεκινά με ένα από τα 15 ταξί του νησιού.
- Λεωφορεία: Τα αστικά λεωφορεία εξυπηρετούν ορισμένες περιοχές της Μήλου, με αρκετά συχνά δρομολόγια τους θερινούς μήνες.
Η επιλογή κρίνεται από τον χρόνο, τη ζέστη, το κολύμπι και τη θάλασσα της ημέρας. Όποιος θέλει να κολυμπήσει μέσα στη σπηλιά διαλέγει σκάφος ή kayak. Όποιος θέλει πολλά σημεία της δύσης σε μία μέρα διαλέγει τζιπ. Όποιος θέλει ησυχία, περπάτημα και θέα από τη στεριά διαλέγει την πεζοπορία Συκιά Μήλος. Με λίγες μέρες στο νησί, το σκάφος δείχνει Συκιά και Κλέφτικο μαζί. Την πεζοπορία Συκιά Μήλος την κρατά κανείς για μια πιο δροσερή μέρα.
Πότε και με τι εξοπλισμό γίνεται η πεζοπορία Συκιά Μήλος;
Η πεζοπορία Συκιά Μήλος ταιριάζει καλύτερα στον Απρίλιο, τον Μάιο και τον Οκτώβριο, με ήπιες θερμοκρασίες. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο η ξεκίνηση γίνεται με το χάραμα, πριν από τη ζέστη και το απογευματινό μελτέμι. Στο σακίδιο μπαίνουν νερό, καπέλο και αντηλιακό, και στα πόδια ψηλά παπούτσια πεζοπορίας.
Το κλίμα της Μήλου είναι μεσογειακό: ο χειμώνας είναι ήπιος και βροχερός, το καλοκαίρι ζεστό και ξηρό. Ο κλιματικός άτλαντας της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας βάζει τις περισσότερες Κυκλάδες στο θερμό ημίξηρο κλίμα. Ο θερμότερος μήνας του νησιού είναι ο Ιούλιος, με μέση μέγιστη 28,1 βαθμούς Κελσίου. Τον Αύγουστο η μέση μέγιστη μένει στους 27,6 βαθμούς και η μέση ελάχιστη στους 21,6. Ο Ιούνιος κρατά το ρεκόρ ζέστης της Μήλου, με 44 βαθμούς. Ο Ιούλιος δέχεται κατά μέσο όρο μόλις 0,3 χιλιοστά βροχής. Στο κατακαλόκαιρο η πεζοπορία Συκιά Μήλος θέλει σχέδιο απέναντι στη ζέστη.
Το δυτικό μισό της Μήλου είναι το πιο άγριο κομμάτι του νησιού. Εκεί δεν υπάρχουν χωριά, μόνο ελάχιστοι οικισμοί και κάποια παλιά ορυχεία. Η βλάστηση του νησιού μένει αραιή λόγω ξηρασίας, άρα το μονοπάτι προς τη Συκιά έχει ελάχιστη σκιά. Όλο το νερό της ημέρας μπαίνει στο σακίδιο πριν από την εκκίνηση στον Άγιο Ιωάννη Σιδεριανό. Ο ήλιος καίει πιο δυνατά από τις 10 το πρωί ως τις 4 το απόγευμα. Γι’ αυτό η πεζοπορία Συκιά Μήλος ξεκινά ιδανικά με το πρώτο φως. Ελαφριά, φαρδιά ρούχα αφήνουν τον ιδρώτα να εξατμίζεται και δροσίζουν το σώμα.
Τους δροσερούς μήνες η διαδρομή από τον Σιδεριανό ως τη Συκιά γίνεται πιο ξεκούραστη. Τον Απρίλιο η μέση μέγιστη θερμοκρασία στη Μήλο φτάνει τους 18,4 βαθμούς και τον Μάιο τους 22,8. Τον Οκτώβριο πέφτει στους 21,3 βαθμούς και τον Νοέμβριο στους 18. Ο Απρίλιος έχει κατά μέσο όρο λιγότερες από τρεις βροχερές μέρες. Ο Οκτώβριος φέρνει όμως 42,9 χιλιοστά βροχής, ενώ ο Δεκέμβριος είναι ο πιο βροχερός μήνας. Η ετήσια βροχή στη Μήλο φτάνει κατά μέσο όρο τα 410,8 χιλιοστά. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος τον Απρίλιο και τον Μάιο συνδυάζει ήπια ζέστη και σχεδόν στεγνές μέρες.
Το μελτέμι είναι ο ετήσιος καλοκαιρινός άνεμος του Αιγαίου, που οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν Ετησίες. Κρατά τη θερμοκρασία στο Αιγαίο χαμηλότερη από ό,τι στο Ιόνιο και στην ηπειρωτική χώρα. Ελαφροί βοριάδες αρχίζουν τον Μάιο, και τα κανονικά μελτέμια κρατούν ως τις αρχές του Οκτωβρίου. Η μέση ένταση φτάνει τα 6-7 μποφόρ, με τις πιο συχνές μέρες τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Η ένταση κορυφώνεται τα απογεύματα, ενώ τις νύχτες ο άνεμος συχνά κοπάζει. Με μελτέμι ο ουρανός είναι αίθριος, όμως η θάλασσα σηκώνει κύμα. Για την πεζοπορία Συκιά Μήλος με βουτιά στη σπηλιά, το πρωί δίνει την πιο ήρεμη θάλασσα.
- Νερό: Το χρώμα των ούρων δείχνει την ενυδάτωση καλύτερα από τη δίψα, και το σκούρο κίτρινο προειδοποιεί για αφυδάτωση.
- Μεταλλικά άλατα: Στη ζέστη το σώμα χρειάζεται άφθονα υγρά και μεταλλικά άλατα, για να αναπληρώσει όσα χάνει με τον ιδρώτα.
- Καπέλο: Ανοιχτόχρωμο καπέλο με φαρδύ γείσο προστατεύει κεφάλι και αυχένα, και ένα βρεγμένο περιμετώπιο δροσίζει το μέτωπο.
- Παπούτσια για την πεζοπορία Συκιά Μήλος: Ψηλά παπούτσια πεζοπορίας δίνουν σταθερό πάτημα και στήριξη στον αστράγαλο στο απότομο τελευταίο κομμάτι πριν από τη Συκιά.
- Χαλαρές πέτρες: Όπου χαλίκι σκεπάζει λείο βράχο, το πέλμα γλιστρά εύκολα, οπότε το βήμα γίνεται με λυγισμένα γόνατα και μπαστούνια.
Η δυτική Μήλος είναι σχεδόν ακατοίκητη, άρα η βοήθεια βρίσκεται μακριά από τη διαδρομή. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος γίνεται πάντα με παρέα και ποτέ μοναχικά. Σε ομάδα, ένας τραυματίας παίρνει αμέσως φροντίδα, και κάποιος άλλος τρέχει για βοήθεια. Πριν από την εκκίνηση, κάποιος εκτός ομάδας μαθαίνει τη διαδρομή και την ώρα επιστροφής. Στις ερημικές περιοχές το σήμα του κινητού τηλεφώνου είναι συχνά αδύναμο. Για οργανωμένη μέρα με συνοδό, αξίζει μια ματιά στις εκδρομές στη Μήλο πριν από την αναχώρηση.
Τι άλλο ρωτούν όσοι κάνουν πεζοπορία Συκιά Μήλος;
Όσοι κάνουν πεζοπορία Συκιά Μήλος ρωτούν συχνά αν η διαδρομή ταιριάζει σε μικρά παιδιά. Θέλουν επίσης να ξέρουν τι προσφέρει ο Αδάμαντας, το λιμάνι της εκκίνησης. Άλλες ερωτήσεις αφορούν το μέγεθος του νησιού, την ηφαιστειακή του γέννηση, το όνομά του και τις άλλες διαδρομές με τα πόδια.
Ταιριάζει σε μικρά παιδιά η πεζοπορία Συκιά Μήλος τους καλοκαιρινούς μήνες;
Στη διαδρομή η σκιά είναι λίγη, οπότε τα παιδιά χρειάζονται πλήρη προστασία από τον ήλιο. Για νήπια και παιδιά προσχολικής ηλικίας προτείνεται αντηλιακό με δείκτη SPF 30 ή μεγαλύτερο, ανθεκτικό στο νερό. Χρειάζονται επίσης φαρδύ καπέλο και γυαλιά ηλίου. Τα βρέφη κάτω των έξι μηνών έχουν δέρμα πολύ ευαίσθητο για αντηλιακό. Με μικρά παιδιά, η πεζοπορία Συκιά Μήλος ταιριάζει στις δροσερές ώρες της ημέρας.
Τι χρειάζεται να ξέρει κανείς για τον Αδάμαντα πριν από την πεζοπορία Συκιά Μήλος;
Ο Αδάμαντας, το κύριο λιμάνι της Μήλου, βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή του κόλπου. Από εκεί ξεκινά με αυτοκίνητο η μέρα για την πεζοπορία Συκιά Μήλος. Στην απογραφή του 2021 είχε 1.268 κατοίκους. Τον οικισμό τον ίδρυσαν Κρητικοί πρόσφυγες, γι’ αυτό οι ντόπιοι απόγονοί τους έχουν το προσωνύμιο «Μηλοκρητικοί». Το λιμάνι φιλοξενεί τρία μουσεία, το Ναυτικό, το Εκκλησιαστικό και το Μεταλλευτικό.
Πόσο μεγάλη είναι η Μήλος και πόσοι κάτοικοι ζουν σήμερα στο νησί;
Με επιφάνεια περίπου 151 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η Μήλος είναι πέμπτη σε μέγεθος στις Κυκλάδες. Από την ανατολική ως τη δυτική άκρη μετρά περίπου 23 χιλιόμετρα, ενώ από βορρά σε νότο 13. Ο κόλπος στο κέντρο, το κοίλωμα του κύριου κρατήρα, χωρίζει το νησί σε δύο σχεδόν ίσα μισά. Στην απογραφή του 2021 καταγράφηκαν 5.302 κάτοικοι. Η πεζοπορία Συκιά Μήλος κινείται στο αραιοκατοίκητο δυτικό μισό.
Πώς δημιούργησαν τα ηφαίστεια τη Μήλο και πότε σταμάτησε η δράση τους;
Η Μήλος είναι στρωματοηφαίστειο που δεν έχει εκραγεί στους ιστορικούς χρόνους. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα ξεκίνησε πριν από 2 έως 3 εκατομμύρια χρόνια και σταμάτησε πριν από 90.000 χρόνια. Δύο ηφαίστεια έχουν πια σβήσει, της Φυριπλάκας και του Τράχηλα στα βόρεια-βορειοδυτικά. Ο Προφήτης Ηλίας, η ψηλότερη κορυφή, είναι ηφαιστειακός δόμος από λάβα, κυρίως ανδεσίτη. Σε σημεία όπως η Αγία Κυριακή βγαίνουν ακόμα αέρια από ατμίδες.
Από πού πήρε το όνομά της η Μήλος και τι σημαίνει;
Μια εκδοχή συνδέει το όνομα με τη λέξη «βήλος», που εξελίχθηκε σε «μήλος» και σήμαινε «πρόβατο». Η ρίζα της λέξης είναι ίδια με το ρήμα βληχώμαι, που σημαίνει βελάζω. Τα περισσότερα αρχαία νομίσματα της Μήλου έφεραν την εικόνα ενός μήλου. Η αρχαία λέξη «μῆλον» ακουγόταν παρόμοια με το όνομα του νησιού. Συχνά χαράσσονταν πάνω τους και το όνομα των κατοίκων, ΜΑΛΙΟΝ, που σημαίνει «των Μηλίων».
Ποιες άλλες διαδρομές με τα πόδια υπάρχουν στη Μήλο μετά την πεζοπορία Συκιά Μήλος;
Πέρα από την πεζοπορία Συκιά Μήλος, ο Δήμος Μήλου προτείνει 7 γεωδιαδρομές στην επίσημη τουριστική του σελίδα. Όλες έχουν σήμανση στο έδαφος και αναλυτικό χάρτη. Η γεωδιαδρομή «Σαρακίνικο» είναι μόνο πεζή και έχει μήκος 4,5 χιλιόμετρα. Η διαδρομή «Ηφαίστειο» καλύπτει 13 χιλιόμετρα και η «Νύχια» 8,5 χιλιόμετρα. Η παράκτια πεζοπορία στο Σαρακίνικο περνά από λευκούς ηφαιστειακούς βράχους. Μέσα τους έχουν βρεθεί απολιθώματα.
