Η σπηλιά Συκιά είναι μια θαλάσσια σπηλιά χωρίς οροφή, στη δυτική ακτή της Μήλου. Πάνω από το νερό της δεν υπάρχει πέτρινο ταβάνι, αλλά ανοιχτός ουρανός και φως. Στο νησί της Μήλου πολλές παραλίες έχουν δρόμο από τη στεριά· στη σπηλιά όμως φτάνει κανείς μόνο από τη θάλασσα.
Τα εκδρομικά καραβάκια της Μήλου κάνουν στάση στη σπηλιά Συκιά, όπως και στο Κλέφτικο. Όποιος εξετάζει μονοήμερες κρουαζιέρες στη Μήλο αξίζει να ελέγξει από πριν αν η διαδρομή περνά από εδώ. Οι πρώτες ενότητες εξηγούν με απλά λόγια τι είναι, πού βρίσκεται και πώς άνοιξε.
Τι είναι η σπηλιά Συκιά με μια ματιά;
Η σπηλιά Συκιά είναι θαλάσσια σπηλιά στη δυτική Μήλο που δεν έχει οροφή· σε αυτήν φτάνει κανείς μόνο από θάλασσα. Από το άνοιγμα πέφτει το φως του ήλιου και λούζει τα σμαραγδένια νερά της. Το νερό γεμίζει χρώματα και λάμψεις όσο ο ήλιος πέφτει μέσα στη σπηλιά.
Θαλάσσια σπηλιά λέγεται μια κοιλότητα στα βράχια της ακτής, που άνοιξε κυρίως από τα κύματα. Η σπηλιά Συκιά ανήκει σε αυτό το είδος, αφού γεμίζει με θαλασσινό νερό. Η διαφορά της από τις περισσότερες θαλάσσιες σπηλιές είναι ότι μένει ανοιχτή από πάνω.
Οι θαλάσσιες σπηλιές χωρίζονται σε ημιβυθισμένες και σε βυθισμένες, ανάλογα με το νερό. Ημιβυθισμένη είναι όταν το νερό δεν τη γεμίζει ολόκληρη· βυθισμένη είναι όταν όλη βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια. Μερικές έχουν μόνο θαλασσινό νερό, ενώ άλλες έχουν και γλυκό νερό σε ένα πάνω στρώμα.
Οι θαλάσσιες σπηλιές των ελληνικών νησιών φημίζονται για την ποικιλία και την ομορφιά τους. Στη Μήλο κάθε ακτή έχει άλλη όψη, γιατί τη ζώνουν διαφορετικά πετρώματα. Σε αυτό το σκηνικό, η σπηλιά Συκιά ξεχωρίζει επειδή η οροφή της λείπει εντελώς.
Οι θαλάσσιες σπηλιές δεν είναι άδειοι χώροι, όπως πίστευαν παλιά ακόμη και κάποιοι επιστήμονες. Φιλοξενούν μεγάλη ποικιλία οργανισμών, από βακτήρια μέχρι σπονδυλωτά ζώα. Τα φύκη τους χρειάζονται φως, γι’ αυτό ζουν κυρίως στη ζώνη της εισόδου και στη μισοσκότεινη ζώνη.
Θαλάσσιες σπηλιές υπάρχουν σε ακτές όλου του κόσμου και σε πολλά είδη βράχων. Κάποιες σχηματίζονται ακόμη στις σημερινές ακτές, ενώ άλλες είναι απομεινάρια από παλιές ακτογραμμές. Η σπηλιά Συκιά ανήκει στην πρώτη ομάδα, αφού το κύμα φτάνει ακόμη ως μέσα.
- Νησί: Από όλες τις Κυκλάδες, η Μήλος βρίσκεται πιο νοτιοδυτικά, μέσα στο Αιγαίο Πέλαγος.
- Ροδοφύκη: Στις θαλάσσιες σπηλιές τα πιο άφθονα φύκη είναι τα ροδοφύκη, με κόκκινο ως μωβ χρώμα.
- Σχήμα: Οι περισσότερες θαλάσσιες σπηλιές αποτελούνται από ένα μόνο πέρασμα ή έναν μόνο θάλαμο.
- Ευρώπη: Μερικές από τις πιο γνωστές θαλάσσιες σπηλιές του κόσμου βρίσκονται στην Ευρώπη.
- Μέγεθος: Η πιο εκτεταμένη θαλάσσια σπηλιά του κόσμου βρίσκεται στη Νέα Ζηλανδία, με μήκος 1,5 χιλιόμετρο.
Η σπηλιά Συκιά συνδυάζει τρία στοιχεία: θάλασσα, βράχο και ανοιχτό ουρανό πάνω από το νερό. Αξίζει να μπει στο πρόγραμμα όποιου θέλει να δει τη δυτική ακτή της Μήλου από κοντά. Πριν από την επίσκεψη, βοηθά να ξέρει κανείς πού ακριβώς βρίσκεται πάνω στην ακτή.
Πού βρίσκεται η σπηλιά Συκιά στην ακτή της Μήλου;
Η σπηλιά Συκιά βρίσκεται στη δυτική ακτή της Μήλου, έξω από τον μεγάλο κόλπο του νησιού. Στη σειρά των δυτικών ακτών από τα νότια, έρχεται αμέσως μετά τον Βαίση. Σχεδόν ολόκληρο το δυτικό τμήμα της Μήλου είναι περιοχή Natura 2000, δηλαδή προστατευμένη φύση.
Η Μήλος έχει σχήμα πετάλου και σχηματίζει στη μέση έναν μεγάλο κόλπο. Ο κόλπος ανοίγει προς τα βορειοδυτικά και μοιράζει το νησί σε δύο μισά με παρόμοιο μέγεθος. Η σπηλιά Συκιά ανήκει στο δυτικό από τα δύο μισά, πάνω στην εξωτερική ακτή.
Στα δυτικά απλώνεται το πιο άγριο τμήμα του νησιού. Εκεί δεν υπάρχει κανένα χωριό· υπάρχουν μόνο ελάχιστοι οικισμοί και μερικά ορυχεία από παλιά. Οι ακτές εκεί μένουν απομονωμένες, και αυτό ισχύει και για τη σπηλιά Συκιά.
Νοτιότερα από τη Συκιά βρίσκονται ο Βαίσης και το Ακρωτήρι Ψαλίδα. Βορειότερα ακολουθούν οι ακτές του Αγίου Ιωάννη, το Αμμουδαράκι, οι Τριάδες και τα Αγκάθια. Το όνομα Τριάδες ανήκει σε περισσότερες από μία ακτές, όπως και το όνομα Άγιος Ιωάννης.
Στη βόρεια ακτή της Μήλου υπάρχει και δεύτερη παραλία με το όνομα Συκιά. Αυτή λέγεται επίσης Αφάλατωση και βρίσκεται, κατά μήκος της βόρειας ακτής, ανάμεσα στην Τουρκοθάλασσα και τα Μαντράκια. Η σπηλιά Συκιά με την ανοιχτή οροφή είναι η δυτική, όχι η βόρεια.
Ο Αδάμας, το βασικό λιμάνι της Μήλου, βρίσκεται μέσα στον μεγάλο κόλπο. Πάνω από τον Αδάμαντα, σε ύψωμα, στέκονται η πρωτεύουσα Πλάκα και ο Τριοβάσαλος. Η δυτική ακτή με τη σπηλιά βρίσκεται έξω από αυτή την κατοικημένη ζώνη του νησιού.
- Φώκιες: Η μεσογειακή φώκια έχει βιότοπο, δηλαδή χώρο ζωής, στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού.
- Είδη: Στην ακατοίκητη δυτική ζώνη καταγράφονται περισσότερα από 800 είδη· τα 35 υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα.
- Πουλιά: Ο μαυροπετρίτης, ένα σπάνιο γεράκι που μεταναστεύει, συναντάται στη δυτική πλευρά του νησιού.
- Υγρότοπος: Η Αχιβαδόλιμνη, που ανήκει στην ίδια ζώνη Natura, είναι ο πιο μεγάλος φυσικός υγρότοπος στις Κυκλάδες.
- Κυπαρίσσια: Στη δυτική Μήλο υπάρχει σπάνιο δάσος από κυπαρίσσια με οριζόντια κλαδιά και αιωνόβια δέντρα.
Η σπηλιά Συκιά βρίσκεται σε μια ακτή χωρίς χωριά, μέσα σε προστατευμένη φύση με σπάνια είδη. Γι’ αυτό αξίζει να την προσεγγίζει κανείς ήσυχα και με σεβασμό. Η σωστή εικόνα της θέσης βοηθά επίσης να μην μπερδευτεί με την άλλη Συκιά της βόρειας ακτής.
Πώς σχηματίστηκε η ανοιχτή οροφή στη σπηλιά Συκιά;
Η σπηλιά Συκιά σχηματίστηκε όπως οι θαλάσσιες σπηλιές γενικά, από τη διάβρωση των κυμάτων· διάβρωση είναι το αργό φάγωμα του βράχου. Κάποια στιγμή το πέτρινο ταβάνι της κατέρρευσε. Έτσι έμεινε ένα άνοιγμα προς τον ουρανό, ακριβώς πάνω από το σμαραγδένιο νερό της σπηλιάς.
Για να ανοίξει μια θαλάσσια σπηλιά, ο βράχος πρέπει πρώτα να έχει ένα αδύναμο σημείο. Αυτό μπορεί να είναι ένα ρήγμα, δηλαδή μια ρωγμή όπου το πέτρωμα έχει σπάσει. Μπορεί επίσης να είναι το όριο ανάμεσα σε δύο στρώματα με διαφορετική σκληρότητα.
Τα κύματα χτυπούν συνεχώς τα βράχια της ακτής, αλλά στα αδύναμα σημεία αφαιρούν πέτρα πιο γρήγορα. Το νερό μπαίνει στις σχισμές, τις ανοίγει και τις βαθαίνει με μεγάλη δύναμη. Βοηθά και ο αέρας που συμπιέζεται μέσα τους, δηλαδή στριμώχνεται από το κύμα.
Η άμμος και τα πετραδάκια που κουβαλά το κύμα λειτουργούν σαν γυαλόχαρτο πάνω στον βράχο. Το νερό της βροχής φέρνει οξέα από το χώμα, που αδυνατίζουν την πέτρα μέσα στις ρωγμές. Ακόμη και οι αχινοί σκάβουν σιγά σιγά τον βράχο στον πάτο και στα χαμηλά τοιχώματα.
Ο θάλαμος μιας θαλάσσιας σπηλιάς καμιά φορά καταρρέει, δηλαδή η οροφή του πέφτει. Τότε μένει στην ακτή μια παράκτια καταβόθρα, δηλαδή ένα βαθούλωμα ανοιχτό από πάνω. Στη σπηλιά Συκιά η οροφή έχει ήδη καταρρεύσει, και το νερό βλέπει απευθείας τον ουρανό.
Το νησί είναι ηφαιστειογενές, δηλαδή το έφτιαξε η δράση ηφαιστείων. Η δράση αυτή άρχισε 2 με 3 εκατομμύρια χρόνια πριν και έσβησε 90 χιλιάδες χρόνια πριν. Οι σπηλιές σε ηφαιστειακά πετρώματα τείνουν να γίνονται μεγαλύτερες, γιατί ο βράχος είναι πιο ανθεκτικός.
- Άλλος τρόπος: Κάποιες θαλάσσιες σπηλιές ανοίγουν πρώτα στη στεριά και βυθίζονται όταν ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας.
- Φυσητήρες: Οι φυσητήρες είναι μισοβυθισμένες σπηλιές που πετούν πίδακες νερού όταν τραβιέται το κύμα.
- Τοιχώματα: Τα περισσότερα τοιχώματα θαλάσσιων σπηλιών είναι ακανόνιστα, γιατί ο βράχος σπάει κομμάτι κομμάτι.
- Ηφαίστεια: Η Φυριπλάκα και ο Τράχηλας είναι τα δύο σβηστά ηφαίστεια του νησιού.
- Θαλάσσια στήλη: Όταν πέσει ένα θαλάσσιο τούνελ, μπορεί να μείνει ένας όρθιος βράχος δίπλα στην ακτή.
Η ανοιχτή οροφή είναι λοιπόν το αποτέλεσμα μιας πολύ αργής δουλειάς της θάλασσας. Τα κύματα έσκαψαν, η πέτρα αδυνάτισε από το νερό και κάποια στιγμή το ταβάνι υποχώρησε. Όποιος μπαίνει σήμερα στη σπηλιά Συκιά βλέπει μπροστά του αυτή τη διαδικασία, κάτω από ανοιχτό ουρανό.
Πώς φτάνει κανείς με σκάφος στη σπηλιά Συκιά;
Στη σπηλιά Συκιά φτάνει κανείς κυρίως με σκάφος, γιατί η είσοδός της ανοίγει μόνο προς τη θάλασσα. Τα εκδρομικά καραβάκια που γυρίζουν τη δυτική ακτή της Μήλου κάνουν στάση εκεί. Έτσι ο επισκέπτης βλέπει από κοντά τα πράσινα νερά κάτω από τον ανοιχτό ουρανό.
Οι θαλάσσιες εκδρομές της Μήλου κάνουν τον γύρο του νησιού με σκάφος ή ιστιοφόρο. Πλησιάζουν ακτές και παραλίες όπου κανένας δρόμος δεν κατεβαίνει από τη στεριά. Στη διαδρομή περνούν και από σπήλαια της ακτής, όπως η σπηλιά Συκιά στη δυτική πλευρά.
Τα περισσότερα σκάφη αναχωρούν καθημερινά, άλλα από τον Αδάμαντα και άλλα από τα Πολλώνια. Όσα φεύγουν από τον Αδάμαντα βγαίνουν πρώτα από τον μεγάλο κόλπο του νησιού. Μετά ακολουθούν την ακτή ως τα δυτικά, που είναι το πιο άγριο και έρημο κομμάτι της Μήλου.
Στις εκδρομές βγαίνουν αρκετά σκάφη, παραδοσιακά καΐκια και ιστιοπλοϊκά. Ο επισκέπτης διαλέγει ανάλογα με τη διάθεσή του, τον χώρο που θέλει και τις ανάγκες της παρέας. Όποιος προτιμά ησυχία αξίζει να εξετάσει μια ιδιωτική κρουαζιέρα στη Μήλο με δικό του πρόγραμμα.
Στις ομαδικές εκδρομές το σκάφος ακολουθεί μια σταθερή διαδρομή με αρκετές στάσεις για μπάνιο. Σε ένα ιδιωτικό σκάφος η παρέα αποφασίζει μόνη της πού θα μείνει περισσότερη ώρα. Και στις δύο μορφές, η σπηλιά Συκιά χωράει άνετα σε μια μέρα εξερεύνησης στα δυτικά.
Κοντά στη σπηλιά Συκιά το σκάφος κόβει ταχύτητα και πλησιάζει αργά την είσοδο. Από το κατάστρωμα οι επιβάτες βλέπουν το φως να πέφτει από ψηλά στο νερό και βγάζουν φωτογραφίες. Σε πολλές εκδρομές ακολουθεί κολύμπι στα καθαρά νερά, όταν το επιτρέπει η θάλασσα.
- Λιμάνι αφετηρίας: Κεντρικό λιμάνι της Μήλου είναι ο Αδάμας, που βρίσκεται στο εσωτερικό του κόλπου.
- Πολλώνια: Από αυτό το μικρότερο λιμάνι γίνεται κυρίως η συγκοινωνία της Μήλου με την Κίμωλο.
- Φυσικό λιμάνι: Η Μήλος μοιάζει με πέταλο, και ο κόλπος της ανήκει στα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια της Ελλάδας.
- Ορυκτός πλούτος: Από το σκάφος φαίνονται τα χρώματα των βράχων, που δείχνουν τον ορυκτό πλούτο του νησιού.
- Γειτονικά νησιά: Ορισμένες θαλάσσιες εκδρομές δεν μένουν στη Μήλο και πηγαίνουν σε γειτονικά νησιά.
Για τη σπηλιά Συκιά, το σκάφος μένει η πιο εύκολη επιλογή, ακόμη και για οικογένειες με παιδιά. Δεν χρειάζεται εμπειρία στη θάλασσα, ούτε δύναμη για κουπί ή για περπάτημα σε πέτρες και πλαγιές. Αξίζει μόνο να ελέγξει κανείς την πρόγνωση του ανέμου την προηγούμενη μέρα, πριν κλείσει θέση.
Πώς μπαίνει ένα καγιάκ στη σπηλιά Συκιά;
Στη σπηλιά Συκιά ένα καγιάκ μπαίνει από τη θάλασσα, αφού στεριανή είσοδος προς το νερό δεν υπάρχει. Όποιος κρατά το κουπί πλησιάζει αργά το άνοιγμα και περνά μέσα με προσοχή. Εκεί το φως από την ανοιχτή οροφή κάνει το νερό να λάμπει σε πράσινες αποχρώσεις.
Το καγιάκ είναι ένα στενό και ελαφρύ σκάφος που κινείται με διπλό κουπί. Επειδή είναι μικρό, πλησιάζει βράχους και ανοίγματα όπου ένα μεγάλο σκάφος δεν χωρά. Γι’ αυτό ταιριάζει πολύ σε σπηλιές της ακτής, όπως η σπηλιά Συκιά στα δυτικά του νησιού.
Η ηφαιστειακή σύσταση της Μήλου έχει δώσει στο νησί θαλάσσιες σπηλιές και σήραγγες. Σήραγγα λέγεται ένα φυσικό πέρασμα μέσα από τον βράχο, με νερό από κάτω. Τέτοια σημεία κάνουν τη βόλτα με καγιάκ γεμάτη μικρές ανακαλύψεις σε κάθε στροφή της ακτής.
Το καγιάκ μπαίνει στη σπηλιά Συκιά από το άνοιγμα που βλέπει προς τη θάλασσα. Ο επισκέπτης κρατά το καγιάκ στη μέση, μακριά από τα βράχια των πλευρών, και κινείται αργά. Μέσα, ο γαλάζιος ουρανός φαίνεται από πάνω, γιατί η οροφή της σπηλιάς έχει καταρρεύσει.
Η ακτή της Μήλου έχει επίσης καθαρά νερά και έρημες παραλίες. Με θαλάσσιο καγιάκ, δηλαδή καγιάκ φτιαγμένο για ανοιχτή θάλασσα, ο επισκέπτης ξεκουράζεται σε τέτοιες ακτές. Γύρω από τη Μήλο υπάρχουν και ακατοίκητα νησιά, κατάλληλα για μεγαλύτερες βόλτες με κουπί.
Από τον Απρίλιο ως τον Οκτώβριο γίνονται ημερήσιες εκδρομές με καγιάκ και έμπειρο συνοδό. Ο συνοδός δείχνει πώς κρατά κανείς το κουπί και πού σταματά η ομάδα. Έτσι και όποιος δεν έχει ξαναπιάσει κουπί μαθαίνει γρήγορα τα βασικά πριν ξεκινήσει τη διαδρομή.
- Φώκιες: Στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού ζει η μεσογειακή φώκια, ένα σπάνιο θαλάσσιο θηλαστικό.
- Υποβρύχιο τοπίο: Κάτω από την επιφάνεια η Μήλος κρύβει υποβρύχιες σπηλιές και παλιά ναυάγια.
- Φυσαλίδες: Στη θάλασσα της Μήλου υπάρχουν υποθαλάσσιες ατμίδες, δηλαδή αέρια που ανεβαίνουν ως φυσαλίδες.
- Άλλα σπορ: Τα νερά της Μήλου ταιριάζουν και σε windsurfing, kitesurfing, καταδύσεις και ψάρεμα.
- Δυτική ακτή: Μαζί με τη σπηλιά Συκιά, στη δυτική πλευρά ανήκουν οι Τριάδες και τα Αγκάθια.
Για όποιον θέλει επαφή με το νερό, η σπηλιά Συκιά με καγιάκ είναι μια πιο ενεργή εμπειρία. Αξίζει να κλείσει κανείς θέση σε ομάδα με συνοδό και να φορά σωσίβιο σε όλη τη βόλτα. Το κουπί κουράζει τα χέρια, γι’ αυτό χρειάζονται νερό, καπέλο, γυαλιά ηλίου και καλό αντηλιακό.
Πώς βλέπει ο πεζοπόρος τη σπηλιά Συκιά από ψηλά;
Τη σπηλιά Συκιά τη βλέπει κανείς και από ψηλά, μετά από πεζοπορία στη δυτική Μήλο. Το μονοπάτι καταλήγει στους βράχους πάνω από τη σπηλιά. Από εκεί φαίνεται καθαρά το άνοιγμα της οροφής και το πράσινο νερό που λάμπει από κάτω.
Η δυτική Μήλος θεωρείται η πιο άγρια και απομονωμένη πλευρά ολόκληρου του νησιού. Στην περιοχή δεν θα βρει κανείς χωριά, αλλά λίγους σκόρπιους οικισμούς και κάποια παλιά ορυχεία. Η πεζοπορία προς τη σπηλιά Συκιά περνά μέσα από αυτό το έρημο και ήσυχο τοπίο.
Το έδαφος στα δυτικά είναι πετρώδες, αφού ηφαιστειακά πετρώματα σκεπάζουν το μεγαλύτερο κομμάτι της Μήλου. Γι’ αυτό χρειάζονται κλειστά παπούτσια με χοντρή σόλα που πιάνει καλά στην πέτρα. Τα σανδάλια γλιστρούν εύκολα στις χαλαρές πέτρες και στο χώμα της διαδρομής.
Στο τέλος της διαδρομής ο πεζοπόρος φτάνει στο σημείο όπου κάποτε ήταν η οροφή. Η οροφή έχει καταρρεύσει και άφησε ένα άνοιγμα σαν φυσικό παράθυρο. Μέσα από αυτό η σπηλιά Συκιά φαίνεται από ψηλά, με το νερό να γυαλίζει στο βάθος.
Η θέα από ψηλά δείχνει τη σπηλιά Συκιά αλλιώς από ό,τι το σκάφος. Ο επισκέπτης βλέπει ολόκληρο το σχήμα της, τα βράχια γύρω της και την ανοιχτή θάλασσα. Αν περνά καραβάκι από κάτω, φαίνεται μικροσκοπικό μέσα στο πράσινο νερό της σπηλιάς.
Όποιος θέλει λεπτομέρειες για το μονοπάτι βρίσκει χρήσιμη την πεζοπορική διαδρομή προς τη Συκιά. Ο πεζοπόρος μένει πάντα λίγα βήματα πίσω από την άκρη του γκρεμού. Η θέα είναι το ίδιο καλή και από σταθερό, επίπεδο έδαφος, χωρίς κανένα ρίσκο.
- Προστασία: Τα δυτικά, σχεδόν στο σύνολό τους, εντάσσονται στις προστατευμένες περιοχές Natura 2000.
- Ερπετά: Τα δυτικά είναι βιότοπος της οχιάς της Μήλου, ενός φιδιού με δηλητήριο, και μιας σαύρας.
- Πουλιά: Στα δυτικά ζει ο μαυροπετρίτης, ένα σπάνιο γεράκι που μεταναστεύει και προστατεύεται.
- Βλάστηση: Στα δυτικά, ανάμεσα στις πέτρες, φυτρώνουν πολλά φυτά, βότανα και αγριολούλουδα.
- Δάσος: Στα δυτικά υπάρχει σπάνιο δάσος από κυπαρίσσια με κλαδιά απλωμένα στο πλάι.
Η πεζοπορία δείχνει τη σπηλιά Συκιά με μια ματιά που το σκάφος δεν δίνει. Αξίζει για όποιον αγαπά το περπάτημα, την άγρια φύση και την ησυχία μακριά από τον κόσμο. Χρειάζεται όμως άφθονο νερό, λίγο φαγητό, καπέλο και ξεκίνημα νωρίς το πρωί, πριν ανεβεί η ζέστη.
Γιατί το νερό λάμπει μέσα στη σπηλιά Συκιά;
Η σπηλιά Συκιά δεν έχει οροφή, γιατί το πέτρινο ταβάνι της έχει πέσει. Έτσι, ο ήλιος στέλνει το φως του από πάνω, κατευθείαν στην επιφάνεια του νερού. Το φως κάνει τα νερά να φαίνονται σμαραγδένια, δηλαδή έντονα πράσινα, με πολλά χρώματα και λάμψεις.
Σε μια κλειστή σπηλιά το φως μπαίνει μόνο από το στόμιο, δηλαδή το άνοιγμα της εισόδου. Στη σπηλιά Συκιά το φως έρχεται και από πάνω, από το ανοιχτό ταβάνι. Οι ακτίνες φωτίζουν τα νερά της και στήνουν ένα παιχνίδι από χρώματα και λάμψη.
Το νερό σε μικρή ποσότητα φαίνεται άχρωμο και διάφανο. Το καθαρό νερό όμως έχει ένα ελαφρύ γαλάζιο χρώμα. Το χρώμα αυτό βαθαίνει όσο πιο παχύ είναι το στρώμα του νερού. Γι’ αυτό μια χούφτα θαλασσινό νερό δεν έχει χρώμα, ενώ η θάλασσα έχει.
Το φως του ήλιου περιέχει όλα τα χρώματα μαζί. Μέσα στο νερό, το κόκκινο, το πορτοκαλί και το κίτρινο απορροφώνται, δηλαδή «χάνονται». Μένουν κυρίως το πράσινο, το κυανό και το μπλε. Αυτά τα χρώματα φτάνουν στο μάτι και βάφουν τη σπηλιά Συκιά.
Ένα μέρος του φωτός ανακλάται στην επιφάνεια, δηλαδή γυρίζει πίσω σαν από καθρέφτη. Το μεγαλύτερο μέρος όμως περνά μέσα στο νερό. Γι’ αυτό το νερό στη σπηλιά Συκιά δείχνει και λίγο από το χρώμα του ουρανού. Η γωνία από την οποία κοιτάζει κανείς αλλάζει επίσης την εικόνα.
Μέσα στο νερό αιωρούνται μικρά σωματίδια, όπως κόκκοι από ορυκτά και μικροί ζωντανοί οργανισμοί. Αυτά σκορπίζουν το φως και στέλνουν ένα μέρος του προς τα πάνω. Έτσι, το ίδιο νερό μοιάζει πιο πράσινο σε ένα σημείο και πιο μπλε σε άλλο.
- Λευκός πάτος: Σε πισίνα με λευκό πάτο, το νερό δείχνει κυανό ακόμα και σε κλειστό χώρο.
- Βάθος: Όσο πιο βαθιά είναι μια πισίνα, τόσο πιο έντονο γίνεται το κυανό της.
- Όριο φωτός: Λίγες δεκάδες μέτρα νερού αρκούν για να απορροφήσουν όλο το φως.
- Μαύρο νερό: Χωρίς το σκόρπισμα του φωτός από σωματίδια, κάθε μεγάλο νερό θα έμοιαζε μαύρο.
- Φύκια: Μικρά φύκια που επιπλέουν στο νερό μπορούν να του δώσουν πράσινο χρώμα.
Με απλά λόγια, τα χρώματα στη σπηλιά Συκιά έχουν τρεις αιτίες. Η πρώτη είναι το φως που πέφτει από το ανοιχτό ταβάνι. Η δεύτερη είναι το ίδιο το νερό, που κρατά το πράσινο και το μπλε. Η τρίτη είναι τα σωματίδια, που σκορπίζουν το φως προς τα πάνω.
Πώς συνδέεται το Κλέφτικο με τη σπηλιά Συκιά;
Η σπηλιά Συκιά είναι στάση για τα ίδια εκδρομικά καραβάκια που πηγαίνουν στο Κλέφτικο. Το Κλέφτικο βρίσκεται στη νοτιοδυτική Μήλο και ξεχωρίζει για τους λευκούς γκρεμούς του. Η ίδια η σπηλιά ανοίγει στη δυτική ακτή, όπου φτάνει κανείς μόνο από το νερό.
Στη νοτιοδυτική άκρη του νησιού, πλάι στο ακρωτήριο Ψαλίδα, υψώνονται τα λευκά βράχια του Κλέφτικου. Εκεί λευκοί γκρεμοί και μικρές νησίδες βγαίνουν μέσα από τη θάλασσα. Το τοπίο απλώνεται σε τρεις κολπίσκους, τον έναν δίπλα στον άλλον.
Η ακτή εκεί έχει λείους λευκούς βράχους, ψηλές αψίδες και πάρα πολλές θαλασσινές σπηλιές. Ανάμεσά τους ανοίγουν μικροί όρμοι με άμμο. Λόγω του σχήματός του, το μέρος έχει πάρει το παρατσούκλι «Θαλασσινά Μετέωρα». Η θάλασσα εκεί έχει μικρό βάθος και παίρνει πράσινες και τιρκουάζ αποχρώσεις.
Τα πετρώματα του Κλέφτικου έχουν ηφαιστειακή προέλευση. Η θάλασσα και οι άνεμοι τα έφαγαν σιγά σιγά, δηλαδή τα διάβρωσαν. Έτσι άνοιξαν στους βράχους κοιλότητες και σπήλαια. Οι πέτρες είναι τόφφοι, με χρώμα από λευκό και κιτρινωπό ως σκούρο. Μέσα τους υπάρχουν κομμάτια από κίσσηρη, τη γνωστή ελαφρόπετρα.
Το όνομα Κλέφτικο θυμίζει την εποχή που πειρατές έκαναν επιδρομές στη Μεσόγειο. Τους μικρούς κόλπους τους χρησιμοποιούσαν σαν ορμητήριο, δηλαδή βάση, για να χτυπούν πλοία. Οι πειρατές έβρισκαν κρυψώνα στα σπήλαια και στους κρυφούς ορμίσκους. Οι ίδιες σπηλιές έδιναν καταφύγιο και όταν ο καιρός χάλαγε.
Σήμερα το Κλέφτικο είναι δημοφιλής προορισμός. Σχεδόν πάντα εκεί έχουν δέσει τουριστικά καραβάκια και ιδιωτικά σκάφη. Όποιος ψάξει, βρίσκει και ένα ήσυχο σημείο για να ρίξει άγκυρα στα ανοιχτά. Με το ίδιο εκδρομικό καραβάκι, ο επισκέπτης βλέπει και τη σπηλιά Συκιά.
- Προστασία: Το Κλέφτικο ανήκει σε περιοχή Natura 2000, ένα δίκτυο προστατευμένων περιοχών της Ευρώπης.
- Τοπίο: Η περιοχή έχει πάρει τον χαρακτηρισμό «τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους».
- Μονοπάτι: Στο Κλέφτικο φτάνει κανείς με καραβάκι, αλλά και με μονοπάτι από τη στεριά.
- Φώκιες: Οι ντόπιοι ψαράδες λένε πως η μεσογειακή φώκια γεννούσε παλιά σε αυτές τις σπηλιές.
- Δυτική ακτή: Στην ίδια ακτή με τη σπηλιά Συκιά βρίσκονται οι Τριάδες, τα Αγκάθια και οι Καλόγριες.
Με λίγα λόγια, η σπηλιά Συκιά και το Κλέφτικο δείχνουν δύο όψεις του ίδιου ταξιδιού με καραβάκι. Στο Κλέφτικο κυριαρχούν οι λευκοί γκρεμοί, οι αψίδες και οι νησίδες. Στη Συκιά κυριαρχεί το φως του ουρανού, που λούζει το πράσινο νερό από ψηλά.
Πότε είναι ήρεμη η θάλασσα στη σπηλιά Συκιά;
Η σπηλιά Συκιά δέχεται επισκέπτες μόνο από τη μεριά της θάλασσας, άρα ο καιρός μετράει πολύ. Το καλοκαίρι στο Αιγαίο φυσούν τα μελτέμια, δυνατοί και ξηροί άνεμοι από τον βορρά. Τα μελτέμια δυναμώνουν το απόγευμα και συχνά κοπάζουν μέσα στη νύχτα.
Τα μελτέμια είναι οι καλοκαιρινοί τοπικοί άνεμοι του Αιγαίου. Οι αρχαίοι Έλληνες τα έλεγαν «ετησίες», από τη λέξη «έτος», που σημαίνει χρόνος. Το όνομα δείχνει ότι ξαναγυρίζουν κάθε χρόνο, την ίδια εποχή. Πιο συχνά φυσούν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Ο καιρός με μελτέμι έχει συνήθως καθαρό ουρανό και κυματώδη θάλασσα. Επειδή ο αέρας είναι ξηρός, ο ουρανός φαίνεται βαθύ γαλάζιο και η θέα φτάνει πιο μακριά. Όμως τα κύματα συχνά σταματούν τα δρομολόγια των μικρών σκαφών, κυρίως τις πιο ζεστές ώρες της μέρας. Αυτό αφορά όποιον θέλει να δει τη σπηλιά Συκιά από καραβάκι.
Τα μελτέμια είναι επικίνδυνα για τους ναυτικούς, γιατί σηκώνονται με καθαρό καιρό και χωρίς προειδοποίηση. Μπορούν να φτάσουν τα 7 με 8 μποφόρ. Τότε δεν ταξιδεύουν ορισμένα σκάφη αναψυχής, ούτε τα περισσότερα πλοία που ενώνουν τα νησιά μεταξύ τους.
Τα μποφόρ μετρούν την ένταση του ανέμου από τα αποτελέσματά του στη θάλασσα και στη στεριά. Η κλίμακα έχει βαθμούς από το 0 ως το 12. Το 0 σημαίνει άπνοια, δηλαδή καθόλου αέρα. Η κλίμακα αυτή χρησιμοποιείται πολύ στα δελτία καιρού.
Η κατεύθυνση αλλάζει από περιοχή σε περιοχή. Στη μέση του Αιγαίου ο άνεμος έρχεται από τον βορρά, ενώ πιο νότια γυρίζει βορειοδυτικός. Με βοριάδες, προτιμώνται οι παραλίες μέσα στον κόλπο του νησιού ή, ακόμη καλύτερα, στη νότια ακτή. Με νοτιάδες ισχύει το αντίθετο, και κερδίζει η βόρεια ακτή.
- Γαλήνη: Η θάλασσα λέγεται «γαλήνια» όταν η επιφάνεια είναι επίπεδη σαν καθρέφτης, η γνωστή «θάλασσα λάδι».
- Αποθαλασσία: Ακόμα και με άπνοια μπορεί να υπάρχει κύμα, από έναν άνεμο που εξασθενεί.
- Δροσιά: Τα μελτέμια κρατούν τη θερμοκρασία του Αιγαίου πιο χαμηλά από του Ιονίου και της στεριάς.
- Ιστιοπλοΐα: Οι ιστιοπλόοι αναψυχής βρίσκουν συχνά στο μελτέμι έναν καλό και σταθερό άνεμο.
- Ξηρό καλοκαίρι: Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο οι μέρες με βροχή στη Μήλο είναι σχεδόν μηδέν.
Συνοψίζοντας, η πιο ήρεμη θάλασσα για τη σπηλιά Συκιά έρχεται τις μέρες χωρίς μελτέμι. Η σπηλιά Συκιά ανοίγει στη δυτική ακτή, γι’ αυτό αξίζει να ξέρει κανείς από πού φυσά ο αέρας. Ένα δελτίο καιρού με τα μποφόρ δίνει αυτή την πληροφορία πριν από την εκδρομή.
Πώς μένει κανείς ασφαλής στη σπηλιά Συκιά;
Στη σπηλιά Συκιά η ασφάλεια ξεκινά από τον καιρό και τη θάλασσα. Η σπηλιά είναι προσβάσιμη μόνο από το νερό, άρα όλα εξαρτώνται από το σκάφος και τον αέρα. Χρειάζεται επίσης προσοχή στο κολύμπι, στους βράχους γύρω από το νερό και στον δυνατό ήλιο.
Η ασφάλεια στη σπηλιά Συκιά κρίνεται κυρίως από το μελτέμι, τον δυνατό καλοκαιρινό βοριά του Αιγαίου. Μπορεί να σηκωθεί με καθαρό ουρανό, χωρίς καμία προειδοποίηση, ακόμη και σε μια ήσυχη μέρα. Τότε η θάλασσα γεμίζει κύμα, και πολλές μικρές βάρκες μένουν δεμένες στο λιμάνι για ασφάλεια.
Όποιος πάει με σκάφος αξίζει να ακούει πάντα τις εντολές του κυβερνήτη και του πληρώματος. Ο κυβερνήτης κρίνει αν το σκάφος μπορεί να πλησιάσει τη σπηλιά Συκιά με ασφάλεια ή όχι. Όποιος προτιμά καγιάκ στη Μήλο χρειάζεται ήρεμη θάλασσα, παρέα και σωσίβιο, δηλαδή γιλέκο που επιπλέει.
Το κολύμπι γύρω από τη σπηλιά θέλει καλή φυσική κατάσταση και ήπιο κύμα. Όποιος κουράζεται εύκολα αξίζει να μένει κοντά στο σκάφος και να φορά γιλέκο στο νερό. Αξίζει επίσης να κολυμπά κανείς πάντα με παρέα και ποτέ μόνος σε άγνωστα και βαθιά νερά.
Η σπηλιά δεν έχει πια οροφή, γιατί αυτή έχει καταρρεύσει, και ο ουρανός φαίνεται από μέσα. Όποιος κοιτάζει το άνοιγμα από ψηλά αξίζει να κρατά απόσταση από την άκρη των βράχων. Στο νερό, τα παπούτσια θαλάσσης προστατεύουν τα πόδια από τις πέτρες και τους βράχους του βυθού.
Η ηλίαση είναι πάθηση που προκαλεί η πολλή ώρα κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο. Φέρνει πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία, γρήγορη αναπνοή, γρήγορο χτύπο καρδιάς και ζεστό, ξερό δέρμα. Το καπέλο, το αντηλιακό και πολλά υγρά βοηθούν πολύ, όπως και η σκιά όποτε υπάρχει στο σκάφος.
- Δύναμη: Το μελτέμι μπορεί να φτάσει τα 7 έως 8 μποφόρ, ένταση επικίνδυνη για όσους πλέουν.
- Διάρκεια: Υπάρχουν περίοδοι που ο βοριάς δεν κόβεται για αρκετές συνεχόμενες μέρες.
- Πλοία: Με τέτοιο αέρα, κάποια σκάφη αναψυχής δεν βγαίνουν, όπως και τα περισσότερα επιβατικά πλοία των νησιών.
- Κράμπες: Η ηλίαση φέρνει συχνά και μυϊκές κράμπες, κάτι που κάνει το κολύμπι πιο επικίνδυνο.
- Βράχοι: Το μεγαλύτερο μέρος της Μήλου καλύπτεται από ηφαιστειακούς βράχους, γιατί το νησί γεννήθηκε από ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Η σπηλιά Συκιά ανταμείβει όποιον πηγαίνει προετοιμασμένος, με καλό καιρό και με σεβασμό στη θάλασσα. Ο αέρας, το σκάφος, το κολύμπι και ο ήλιος θέλουν ο καθένας τη δική του προσοχή. Πριν από κάθε έξοδο, μια ματιά στην πρόγνωση του ανέμου κάνει τη μέρα πιο ασφαλή.
Πώς προστατεύεται το τοπίο γύρω από τη σπηλιά Συκιά;
Η σπηλιά Συκιά ανήκει στη δυτική Μήλο, η οποία είναι σχεδόν ολόκληρη περιοχή Natura 2000. Το Natura 2000 είναι ευρωπαϊκό δίκτυο για την προστασία των ειδών και των χώρων όπου ζουν. Στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού ζει και η σπάνια μεσογειακή φώκια.
Και το γειτονικό Κλέφτικο, όπου κάνουν στάση τα ίδια καραβάκια, ανήκει σε περιοχή Natura 2000. Έχει χαρακτηριστεί επίσης τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, δηλαδή τόπος με ειδική προστασία για την ομορφιά του. Εκεί, η θάλασσα και οι άνεμοι έσκαψαν σιγά σιγά στους βράχους κοιλότητες και σπηλιές.
Η μεσογειακή φώκια είναι από τα πιο σπάνια και πιο απειλούμενα ζώα του πλανήτη. Σήμερα ζουν λιγότερες από 600 σε όλο τον κόσμο, και περίπου οι μισές βρίσκονται στην Ελλάδα. Επειδή οι άνθρωποι την ενόχλησαν και χάλασαν τον χώρο της, κρύβεται πια κυρίως σε απρόσιτες θαλασσινές σπηλιές.
Κατά τους ντόπιους ψαράδες, οι σπηλιές του Κλέφτικου ήταν κάποτε τόποι όπου γεννούσαν φώκιες. Η τουριστική κίνηση φαίνεται ότι τις έδιωξε από εκεί με τα χρόνια. Στην Ελλάδα οι φώκιες γεννούν από τον Αύγουστο ως τον Δεκέμβριο, άρα και στο τέλος του καλοκαιριού.
Η υπόλοιπη δυτική Μήλος είναι το σπίτι της οχιάς της Μήλου και μιας σαύρας του νησιού. Εκεί υπάρχει και ο μαυροπετρίτης, ένα προστατευόμενο και σπάνιο γεράκι που μεταναστεύει με τις εποχές. Το πουλί αυτό χρειάζεται πολύ ήσυχα ή ακατοίκητα νησιά για να φωλιάσει με ασφάλεια.
Η μεσογειακή φώκια γεννά σε απομονωμένη σπηλιά που έχει έξοδο προς μια παραλία. Η μητέρα αφήνει το μικρό μόνο του για κάποιες ώρες, όσο ψάχνει τροφή στη θάλασσα. Γι’ αυτό, όποιος δει μικρή φώκια μόνη της αξίζει να κρατήσει απόσταση και να μην την αγγίξει.
- Υγρότοπος: Μέσα στην ίδια περιοχή Natura βρίσκεται και η Αχιβαδόλιμνη, ο πιο μεγάλος φυσικός υγρότοπος στις Κυκλάδες.
- Δάσος: Η άγρια δύση του νησιού έχει και ένα σπάνιο δάσος από κυπαρίσσια με απλωτά, οριζόντια κλαδιά.
- Βλάστηση: Εκτός από τα κυπαρίσσια, στη δυτική Μήλο φυτρώνει πλήθος από φυτά, βότανα και αγριολούλουδα.
- Φώκια: Το είδος χαρακτηρίζεται διεθνώς ως κρισίμως κινδυνεύον με αφανισμό, δηλαδή πολύ κοντά στην εξαφάνιση.
- Γεράκι: Το 85% των μαυροπετριτών όλου του κόσμου ζει στις ακτές της Ελλάδας.
Η σπηλιά Συκιά είναι κομμάτι ενός ζωντανού τοπίου και όχι μόνο φόντο για φωτογραφίες. Η ησυχία, η απόσταση από τα ζώα και τα σκουπίδια πίσω στο σκάφος το κρατούν έτσι. Ο χάρτης της Μήλου βοηθά τον επισκέπτη να δει πού αρχίζει το άγριο δυτικό μισό του νησιού.
Τι ρωτούν συχνά για τη σπηλιά Συκιά;
Η σπηλιά Συκιά είναι ανοιχτή προς τον ουρανό και έχει σμαραγδένια νερά, στη δυτική πλευρά του νησιού. Φτάνει κανείς εκεί μόνο από τη θάλασσα, συνήθως με σκάφος ή με καγιάκ. Οι πιο συχνές απορίες αφορούν τη διαδρομή, το κολύμπι, τον καιρό και τα γύρω αξιοθέατα της ακτής.
Πού βρίσκεται η σπηλιά Συκιά;
Η σπηλιά Συκιά ανήκει στο πιο άγριο μισό του νησιού, στη δυτική πλευρά. Η πλευρά αυτή δεν έχει χωριά, παρά μόνο λίγους οικισμούς και κάποια παλιά ορυχεία. Μια άλλη παραλία με το όνομα Συκιά, γνωστή και ως Αφάλατωση, βρίσκεται στη βόρεια ακτή του νησιού.
Πώς πηγαίνει κανείς στη σπηλιά Συκιά;
Στη σπηλιά Συκιά φτάνει κανείς μόνο από τη θάλασσα, είτε με εκδρομικό σκάφος είτε με θαλάσσιο καγιάκ. Για τέτοιες θαλάσσιες βόλτες, τα δύο βασικά σημεία αναχώρησης είναι ο Αδάμαντας και τα Πολλώνια. Τα εκδρομικά καραβάκια που πάνε στο Κλέφτικο, στη νοτιοδυτική Μήλο, κάνουν στάση και στη Συκιά.
Γίνεται κολύμπι μέσα στη σπηλιά Συκιά;
Μέσα στη σπηλιά υπάρχει θάλασσα με σμαραγδένια νερά, που τα φωτίζει ο ήλιος από ψηλά. Οι θαλάσσιες εκδρομές προσφέρουν μπάνιο σε καθαρά νερά, σε παραλίες που δεν φτάνει κανείς από στεριά. Πριν από κάθε βουτιά εκεί, αξίζει να ρωτά κανείς τον κυβερνήτη για το κύμα και τον αέρα.
Φτάνει κανείς στη σπηλιά με τα πόδια;
Όχι, η σπηλιά Συκιά είναι προσβάσιμη μόνο από τη θάλασσα και όχι με τα πόδια από τη στεριά. Γενικά, η δυτική πλευρά του νησιού έχει απομονωμένες παραλίες, μακριά από κάθε χωριό. Αντίθετα, στο Κλέφτικο της νοτιοδυτικής Μήλου φτάνει κανείς και με μονοπάτι, όχι μόνο με εκδρομικό καραβάκι.
Πότε έχει ήσυχα νερά η σπηλιά Συκιά;
Το καλοκαίρι η θάλασσα εκεί εξαρτάται κυρίως από το μελτέμι, τον δυνατό και ξερό βοριά του Αιγαίου. Ο άνεμος αυτός δυναμώνει τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας και συχνά πέφτει τη νύχτα. Γι’ αυτό οι μέρες χωρίς μελτέμι και οι πρωινές έξοδοι δίνουν τα πιο ήρεμα νερά.
Τι άλλο υπάρχει κοντά στη σπηλιά Συκιά;
Δημοφιλής γειτονική στάση είναι το Κλέφτικο, όπου λευκοί γκρεμοί και μικρά νησάκια απλώνονται σε τρεις διαδοχικούς κόλπους. Πιο βόρεια, η ίδια ακτή έχει τις παραλίες Αγκάθια, Τριάδες, Αμμουδαράκι και Αγίου Ιωάννη. Νοτιότερα από τη σπηλιά βρίσκεται η παραλία Βαίσης και ακόμη πιο νότια το Ακρωτήρι Ψαλίδα.